Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
nOKIZONT. VORM VAN AMERIKA. § 68. 467
op het andere halfrond verdeeld zijn. Het staat met geen ander
werelddeel in kontinentale verbinding, maar wordt van alle kan-
ten bespoeld door den oceaan en staat daarom meer dan elk van
de drie deelen der Oude wereld onder den invloed der zee. Alleen
in het noordwesten nadert het tot op eene dagreis het vast-
land der Oude wereld, en in 't noordoosten vormden IJsland
en Groenland de bruggen, waarover eerst (in de 10de eeuw)
de Europeanen den weg namen. In weerwil der groote toe-
nadering tot de oostkust der Oude wereld, staat het toch
meer met de westkust in verbinding, zoowel omdat de westkust
der Nieuwe zich steeds van de oostkust der Oude wereld af-
wendt (bl. 29), en de oostzijde der Nieuwe in zekere mate even-
wijdig loopt met de westkust der Oude (bl. 20), als ook omdat
de noordoostzijde deels door bogten, havens, eilanden het meest
ontwikkeld is, deels de verbinding met de beschaafde zijde
van de Oude wereld door voordeelige zeestroomingen en gelijk-
vormige temperatuur gemakkelijk wordt gemaakt.
Vooral scheen het noordelijk kontinent vatbaar voor de Euro-
pesche beschaving, die hier geene hinderpalen op haren weg naar
't westen of noorden vond. Door dit noordelijk kontinent werd
ook tevens eene hoogere beschaving naar zijn zuidelijken nabuur
overgebragt. Want terwijl de zuidelijke schiereilanden van Azië,
ten minste de westelijker gelegene, in den van menschen zoo versto-
ken Indischen oceaan vooruitsteken, en de zuidelijke schiereilan-
den van Europa eene meestal onbebouwbare kust tot tegenoever
hebben, moet de zuidkust van Noord-Amerka van zelf verkeeren met
de door de natuur zoo rijk bedeelde Antillen eu het geheele hier
achter gelegen Zuid-Amerika. Volgde dus in de Oude wereld de
gang der beschaving de rigting van 't oosten naar 't westen, in
de Nieuwe wereld volgt zij te gel ijker tijd de tegenovergestelde
rigting naar 't noorden en zuiden, dus die van 't werelddeel zelf.
§ 68.
HORIZONTALE VORM VAN AMERIKA.
Bij geen werelddeel is de verhouding van lengte- en breedte-
uitgebreidheid zoo ongelijk als bij Amerika. Onder alle wereld-
deelen strekt het zieh het verste naar de Noordpool zoowel als