Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
STAATSEEGELING VAN GEOOT-BEIITANJE. § 66. 457
en politieke voorwaarden loopen hier te zamen, om aan den we-
reldhandel en de scheepvaart op den oceaan (vooral door de steeds
toenemende uitbreiding der van wind en golven bijna onaflmnkelijke,
hoogst regelmatige stoombootvaarten) eene voorbeeldelooze uitbrei-
ding (1863: 20 877 zeil- en 2228 stoomschepen, zonder de rivierboo-
ten; met inbegrip der koloniën 38 269 schepen) te geven; de rijkdom
des lands aan diepe en ruime havens (meer dan 100 grootere), de
gemakkelijke verbinding der binnenlandsche plaatsen onder elkander
en met de zee door landwegen,gelukkig verdeelde bevaarbare rivieren,
talrijke kanalen en een digt gevlochten spoorwegnet (2000 Duitsche
mijl.) als kontinentale voortzetting der oceanische wegen, de reusach-
tige vlugt der industrie, wier werkplaatsen niet ijjifider trotsche inrig-
tingen zijn dau de havengebouwen (de docks in Londen, Liverpool,
enz.), de verbazende kapitalen zoo van partikulieren als van de vele
vennootschappen, die den stouten ondernemingsgeest in alle soorten
van industriële en maritieme ondernemingen aanwakkeren, de be-
stendige inachtneming der materiële belangen bij het sluiten van
verdragen met het buitenland, enz. De buitengewone verhooging en
volmaking der menschelijkc bedrijvigheid heeft onmetelijke rijk-
dommen opgestapeld, die echter zeer ongelijk verdeeld zijn, en de
nijpendste armoede van eeu groot deel der bevolking, vooral iu de
fabrieksplaatsen en meer nog in Ierland, niet kunnen weren.
5. Op de zelfde wijze is er een groot verschil in de ontwik-
keling naar den geest tusschen het arme en het welgestelde
of zelfs rijke deel der bevolking, daar zoowel openbare geleerde
scholen als opvoedingsgestichten wegens de kosten alleen door de
midden- en hooge standen kunnen bezocht worden. Deze geven de
voorbereiding tot de universiteiten, die zeiven ook meestal weder
voorbereidende scholen zijn (gelijk de lyceën) voor de juristische
en medische scholen, de theologische seminariën, enz. Engeland
heeft twee oudere universiteiten: Oxford en Cambridge, en twee
nieuwere in Londen (de University met alle fakulteiten, behalve
de theologische, en het Kings-College, dat tot voorbereiding dient voor
het aanvaarden van elk beroep); Schotland heeft er bij eene zesmaal
mindere bevolking insgelijks vier: Edinburg, Glasgow, Aberdeen en
St. Andrews; Ierland integendeel (6 mill, inw.) maar ééne: Dublin.
Het volksonderwijs staat daarentegen zoowel in uitgebreidheid als
in goede methode nog achter bij dat in de staten van Midden-
Europa.
Staatsregling.
Het „vereenigde koningrijk Groot-Brittanje en Ierland" vormt
PÜTZ, VEEGEL. AARDRIJKSK. 30