Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
406 beschaving, staatsregeling. § 62.
terkracht, steenkolen gepaard met rijke metaaladeren) en staat door
de vlijt der bewoners, de menigte en de waarde zijner manufaktu-
ren boven aan.
De handel verkrijgt door den grooten rijkdom aan grond-
stoffen en voortbrengselen der nijverheid het middel tot een zeer
omvangrijk verkeer, zoowel tusschen de enkele kroonlanden als
met het buitenland, dat nog daarenboven door de ligging der Oos-
tenrijksche monarchie (zie bl. 401) grootelijks begunstigd wordt.
Er ontbreken echter ook geen hinderpalen. Zoo zijn de voornaamste
voortbrengende landen door hooge bergkammen in verschillende rijen
van de eenigste zee gescheiden die de kusten van dit rijk bespoelt,
de grootste bevaarbare stroomen (Donau en Elbe) hebben bun
mond buiten^^degrenzen van dezen staat ende Donau veroorzaakt aan
de scheepvaart, vooral stroomopwaarts, groote moeijelijkheden. De
in den jongsten tijd geprivilegieerde stoombootmaatschappijen heb-
ben evenwel aan de Donau-scheepvaart, zoowel als aan de zee-
vaart, eene onverwachte vlugt gegeven en de spoorweg over den
Semmering maakt het verkeer van het binnenland met de zee ge-
makkelijk.
c. Geest-beschaving.
Even als in Pruisen, is ook in Oostenrijk het lager schoolwezen in
de Duitsche provinciën het volniaakst, terwijl het voormalig Lom-
bardisch Venetiaansch koningrijk en Zevenbergen hierop volgen.
Een voorname hinderpaal in de oostelijke landen ontstaat door de
verscheidenheid der taal, waarom er ook een groot aantal (bijna
2000) gemengde volkscholen zijn, waarin 2,3, 4 talen naast elkan-
def onderwezen moeten worden (b. v. Duitsch, Poolsch, Roethenisch,
Walachsch) en waar overigens niet minder dan 20 taalverbindingen
voorkomen. Men telt 8 universiteiten, 4 Duitsche en 4 in de niet-
Duitschc kroonlanden (Lemberg, Padua, Pesth, Krakau), van welke
slechts 4 (Weenen, Praag, Pesth, Krakau) vier fakulteiten hebben
en Padua nog een vijfde, de mathematische, terwijl de 3 overigen
geen medische hebben. In Graz en Innsbruck is in plaats van eene
medische fakulteit slechts eene chirurgische kliniek. Deze zouden
alzoo voor de behoeften van zulk een groote bevolking niet toerei-
kend zijn, wanneer niet zoowel philosophische en theologische in-
rigtingen, akademiën en lyceën, als eene groote menigte van bij-
zondere vakscholen (speciale scholen) gelegenheid gaven om in vele
vakkeu meerdere bekwaamheid te verkrijgen.
Staatsregeling.
Het keizerrijk Oostenrijk is eene monarchie, erfelijk in de man-
/