Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
ligging. voem. § 61. 393
zijne stelling tot het Duitsch Verbond aangaat, dan heeft het
de sterkste Duitsche bevolking (Oostenrijk heeft maar 7 mill. in
zijne Duitsche provinciën), het raakt met zijne grenzen en enclaven
bijna alle Duitsche staten (Oostenrijk maar 4) en staat aan het
hoofd van het tolverbond, dat thans ruim 34mill. Duitschers
bevat en waarbij ook zijne niet-Duitsche provinciën zijn ingelijfd.
Ligging, grenzen, indeeling.
De Pruisische monarchie, volgens de grootte de achtste staat
van Europa, ligt voor het grootste gedeelte (4227 [j mijlen)
in Noord-Duitschland en strekt zich in het noordoosten ver
buiten de Duitsche grenzen uit tot op den regter oever van den
Niemen. Dit hoofdland is zoo verdeeld, dat de westelijke
helft tot het Duitsch verbond behoort, de oostelijke niet. Iu
westelijk Duitschland ligt een tweede zamenhangend deel (855
[~| mijlen), dat in 't noordwesten bijna tot aan de Maas, in 't
zuidwesten tot aan de Saar, in 't noordoosten tot aan de Weser
reikt; een ander, kleiner deel (21 Q mijlen) vormen de sedert
1849 bij Pruisen ingelijfde vorstendommen Hohenzollern (He-
chingen en Sigmaringen) in zuidelijk Duitschland. Buitendien
zijn er nog eene menigte kleine stukken, die door andere Duit-
sche staten ingesloten liggen. Van zijne grenslinie (1026 mijlen)
komt slechts ^^ (115 mijlen, Rügen niet medegerekend) voor de
kust aan de Oostzee. Nog niet lang geleden grensde het maar .
van eene zijde aan de zee, en nog maar (gelijk Oostenrijk) aan
eene binnenzee; doch in den jongsten tijd (1853) heeft het ook
bij een verdrag met Oldenburg eene haven aan de Noordzee ge-
kregen (het Jahde-gebied, Q mijl).
Vorm.
De hoofdmassa der monarchie behoort met het grootsie deel
tot de Noord-Duitsche laagvlakte; slechts betrekkelijk kleine
deelen behooren tot het middengebergte; het westelijk gebied is
grootendeels bergachtig en alleen het noorderdeel daarvan loopt
tot in het Neder-Rijnsche laagland. Znid-Pruisen (Hohenzollern)
ligt op de Rauhe Alp. Pruisen deelt wel niet in alle vormen
van den grond, maar door zijne groote uitgestrektheid is het
van niet een hoofdstroomgebied van Duitschland, zelfs niet van
PÜTZ, VEBGEL. AAEDK. 26