Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
NOORD-nOLLAND. § 59, 369
herschapen. Landbouw en veeteelt verkeeren in gunstigen toestand.
De hoofdzetel van den binnen- en buitenlandsehen handel is Am-
sterdam, dat bijna verscholen ligt aan het IJ, een arm der Zui-
derzee, waarvan het eene veilige natuurlijke haven is. Vroeger
had Amsterdam geen gemeenschap met de Noordzee, of men moest
het geheele land omzeilen, en dan was men nog afhankelijk van
de vaart op eene binnenzee vol ondiepten (vooral het Pampus,
aan den binnenkant van het IJ) en van allerlei winden. Daarom
werd in 1825 het Noord-Hollandsche kanaal voltooid, waardoor
in 18 uren tijds schepen van den Helder tot Amsterdam gesleept
konden worden. Dit voldoet echter niet meer aan de behoefte, en
reeds is men bezig met een spoorweg naar het Nieuwe Diep, ter-
wijl nog een tweede kunstmatige waterweg (doorgraving van Hol-
land op zijn smalst) zal worden aangelegd. Amsterdam, vroeger
sleehts een visschersdorpje, is thans de hoofdstad des rijks, telt
243 OÜO inwoners, en wedijvert in rijkdom met de voornaamste ste-
den van Europa. De grond is zoo moerassig, dat de huizen op palen
moeten gebouwd worden. Onder Amsterdams merkwaardigheden
noemt men vooral het Trippenhuis met de groote en rijke ver-
zameling van schilderijen, den Dierentuin „Natura Artis Ma-
gistra", die hoogst belangrijk is, het Paleis (vroeger stadhuis),
het Blinden-instituut, vele inrigtingen voor kunsten en wetenschap-
pen en onderscheidene instellingen van liefdadigheid. Haarlem
(28000 inwoners) aan het Spaarue, de hoofdstad der provincie,
niet minder bekend om de groote bloem- en boomkweekerijen, dan
om de liefelijke omstreken van bosch en duinen. De bleekerijen
zijn van ouds beroemd De fabriek-industrie begint langzamerhand
te herleven. Ook heeft men hier verseheidene inrigtingen tot be-
oefening der schoone kunsten en wetenschappen. Digt bij de stad
de Haarlemmer Hout. Zaandam (12000 inwoners), aan de
Zaan en het IJ, der stad der molens van allerhande aard, zeer
welvarend, even als de geheele Zaanstreek. Het is bekend door
het verblijf van Czaar Peter den grooten, die hier als scheepstim-
merman eenigen tijd vertoefde. Het Nieuwe Diep, thans door
eene lange rij huizen met den Helder verbonden, ligt aan het Mars-
diep en den ingang van het Noord-Hollandsche kanaal, heeft eene
uitmuntende haven en neemt sterk toe in bloei en uitgebreidheid.
Den Helder met eene veilige en schoone reede en eene haven,
die ruim 300 schepen kan bevatten, is tot snellen wasdom en bloei
gekomen en telt met het Nieuwe diep 15 000 inwoners. Medem-
blik. Enkhuizen en Hoorn, alle drie in Dr echte rl an d.