Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Pütz, W.; Jurrius, J.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1860 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-935
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201752
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der vergelijkende aardrijkskunde
Vorige scan Volgende scanScanned page
BEVOLKING. § 23. 93
de sneeuwgrens. Rivieren zijn er in overvloed, ofschoon vele
in den droogen moesson geen water behouden. Onder de hoofd-
rivieren heeft men op Borneo: de Baritoe, de Kapoeas,
en de Mahakkan (Bandjermassin, Pontianak en Koetey),
die allen gelijk staan met den Kijn ; op Sumatra: de P a 1 e m-
bang (Moesi), zoo lang als de Seine, en de Djambi. Iets
eigenaardigs is het, dat de rivieren hier weinig zijtakken hebben,
en haar stroomgebied dus weinig ontwikkeld zijn kan. Zoo is
dat van de Baritoe naauwelijks half zoo groot als van den Eijn.
Bovendien ontstaan ze bijna allen uit twee takken en hebben
weinig verval. Dit laatste geeft aanleiding tot de delta-vonning,
die bijna overal wordt aangetrotfen, en tot hare uitvloeijing door
vele monden.
Met uitzondering der Philippijnen hebben deze eilanden we-
gens hunne ligging eene zekere gelijkvonnigheid van klimaat en
voortbrengselen zoo uit het dieren- als plantenrijk; nogtans ver-
schillen zij, wat eigenaardige schakering van natuur en volk be-
treft. Sumatra heeft de grootste diersoorten, den rhinoceros,
tapir, orang-oetang 1) (boschmensch); Java de rijkste voe-
dingstoffen in graansoorten, broodboom, suikerriet, rijst; Bor-
neo levert goud, diamant en andere kostbaarheden ; B a n k a
is het rijkste tinland der aarde; de volgende eilanden tot aan
de Molukken en Nieuw-Guinea hebben elk hunne eigenaardige
kruidensoorten, zeldzame vogels (paradijsvogels) enz. „Hier, in
de innigste vereeniging der water-, land- en tropenwereld, ver-
toont zioh het physische leven des aardbols in zijne hoogste
kracht." „Vruchtbaarheid zal wel steeds de grootste rijkdom van
den Archipel blijven. De schatten der plantenwereld zullen al-
tijd als de belangrijkste en de onuitputtelijkste bevonden worden,
daar alles, wat tot opvoering van den hoogsten graad van pro-
duktie vereischt wordt, in overvloed aanwezig is."
Bevolking. De vele verschillende stammen (bijna 80), die
1) Volgens von Klöden moet men schrijven oran-oetan; met eene
g op hot eiude zou het beteekenen „schuldenaar."