Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-91
In 1G40 stierf de Keurvorst van Brandenburg, die steeds een
tegenstander of een zwak bondgenoot van de Zweden was geweest,
terwijl zijn zoon en opvolger Frederik "Willem, die later te
regt den naam van den Grooten Keurvorst verwierf, zich geheel
aan de Zweedsche zijde schaarde.
In 1644 mengde Ghristiaan IN Denemarken zich weder
in den strijd. Hij was naijverig op de toenemende magt van
Zweden , en meende gebruik te kunnen maken van de omstan-
digheden om, schijnbaar tot den vrede, tusschen de twee par-
tijen op te treden , en zijn aanzien ten koste der Zweden te ver-
hoogen. Oxenstierna, die deze plannen doorzag, gelastte den
generaal Torstenson, een inval in Jutland te doen. Het geheele
vaste land van Denemarken werd door dezen in korten tijd ver-
overd, en Ghristiaan IV in 1645 tot een nadeeligen vrede ge-
dwongen , welke tot stand kwam onder bemiddeling der Neder-
landers, die eene vloot ter ondersteuning der Zweden naar de
Oosliee hadden gezonden.
Reeds in het jaar 1643 waren er te Osnabrug tusschen den
Keizer en de Zweden, en te Munster tusschen den Keizer en
Frankrijk , vredesonderhandelingen begonnen , maar de afwisse-
lende loop der gebeurtenissen en de vele en zeer ingewikkelde
belangen, die in overeenstemming moesten gebragt worden,
waren de voornaamste redenen van den langen duur der be-
raadslagingen. Eindelijk kwam, in het najaar van 1648, de
vrede tusschen den Keizer aan die eene zijde, en de Zweden,
de Protestantsche rijksvorsten en de Franschen aan de andere
zijde tot stand, en werd den 24slen October te Munster ge-
teekend. Alleen Frankrijk en Spanje konden onderling neit
tot eene overeenkomst komen, en bleven den oorlog voort
zetten.
Deze zoogenaamde Westfaalsche vrede bragt groote verandering
in de verdeeling van het grondgebied van het Duitsche rijk te
weeg, zoowel door het bevestigen van veroveringen, door onder-
scheidene vorsten gedurende den loop van den oorlog gemaakt,
als door het toekennen van schadeloosslellingen aan hen, die
daarbij grondgebied verloren hadden. Om dit laatste te kunnen
doen, werden verscheidene geestelijke landen, als aartsbisdommen,
bisdommen, abdijen enz., waar derhalve geene erfelijke opvol-
ging bestond, tot wereldlijke landen gemaakt, of zoo als men het
noemde, geseculariseerd , en aan de onderscheidene vorsten, wien
men eene vermeerdering van land wilde toekennen, als erfelijk
grondgebied geschonken.