Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-160
plannen, welke tegen hem gesmeed werden, besloot zijne vijanden
te voorkomen , en plotseling, zonder oorlogsverklaring met een
talrijk leger Saksen binnenrukte, en binnen zes weken het ge-
heele Keurvorstendom veroverde (1726).
Die inval was het begin van eenen oorlog die zeven jaren duur-
de, en waarbij Frederik II meer dan half Europa tot vijand had,
namelijk Oostenrijk , Saksen, Frankrijk , Rusland , Zweden en het
geheele Duitsche rijk, met uitzondering van Hannover, Hessen-
Kasset, Brunswijk en Gotha, die zijne zijde kozen. Behalve deze
kleine Staten was Engetand zijn eenige bondgenoot.
Dat Pruissen behouden bleef, en zelfs zegevierend te voorschijn
trad uit dien geweldigen strijd, waarvan hier niet alle bijzonder-
heden kunnen worden medegedeeld, had het alleen aan de groote
eigenschappen van zijnen koning te danken, die behalve dat hij
een der grootste veldheeren was, welke de geschiedenis kent,
ook nog door zijne persoonlijke hoedanigheden zijn volk zoodanig,
aan zich wist te verbinden, dat het tot de zwaarste opofferingen
bereid was. Geen oorlog heeft in zulk een kort tydsbestek zulk
eene reeks van bloedige veldslagen opgeleverd; de meeste werden
door Frederik II tegen eene groote overmagt gewonnen, als de
bloedige slag by Praag (1757), waar hij de zegepraal met het
verlies van 16,000 man aan dooden en gekwetsten moest koopen;
de slag bij Roszbach in hetzelfde jaar, waar, het Rijksleger met
dat der Franschen vereenigd eene schandelijke nederlaag leed,
de slag bij Zeuthen insgelijks in 1757, waar hij met een leger ^
dat nog geen 30,000 man telde, het driemaal zoo sterke Oosten-
rijksche leger versloeg en 21,000 gevangenen maakte. Doch ook
enkele bloedige nederlagen werden hem toegebragt, als bij Hoch-
kirch (1758) en bij Kunersdorf (1759), waar de Oostenrijkers en
Russen bijna zijn geheele leger vernielden.
Door de ontzettende opofferingen, die Pruissen in dezen oorlog
doen moest, geraakten eindelijk de hulpmiddelen van het land
uitgeput, en toen George III van Engetand, die in 1760 zijnen
vader George II was opgevolgd, ophield hem met hulpgelden te
ondersteunen, toen Spanje zich ook door een naauw verbond met
Frankrijk (1) bij de vijanden van Pruissen aansloot en de Fran-
schen met meer dan 150,000 man Duitschland binnenrukten, scheen
(1) Dit verboncl werd het Bourbonsche familie-verboml gsnoerad , omdat het
tusschen de beide takken van het huis vau Bourbon , dio in Frankrijk en in
Spanje regeerden , tot onderlinge bescherming gesloten werd, en men ook
Napels en Parma, waar insgelijks vorsten uit dat stamhuis het bestuur in
handen hadden, tot toetreding zou nitnoodigen.