Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-146
meer voorzigtige vrienden, rukfe hij in 1708 Rusland binnen,
en, om zich te vereenigen met Mazeppa , Hetman, of Hoofd der
Kozakken in het zuiden van het rijk , die zich onafhankelijk wilde
maken en daarom een verbond met de Zweden gesloten had, trok
hij zuidwaarts door digte bosschen, uitgestrekte woestijnen en
byna ontoegankelijke moerassen. Hier verloor hij duizende zijner
manschappen , en toen Gzar Peter , die hem langzaam gevolgd
was, hem in Julij 1709, bij Pullawa (1) met overmagt aangreep ,
werd het Zweedsche leger in een paar uren volkomen geslagen,
en bijna geheel vernietigd. Karel XH vlugtte met eenige hon-
derde manschappen naar Turlaje.
Hij werd hier gastvrij ontvangen, en hield er vijfjaren zyn
verblijf, gedurende welken tyd hij den Sultan onophoudelijk aan-
spoorde, den vrede met Rusland te verbreken. Dit had werkelijk
in 1710 een oorlog ten gevolge, waarin de Gzar door overmagt
gedwongen werd tot den vrede, en tot teruggave van het gewigtige
Azof{\l\\).
Intusschen gingen de zaken in Zweden meer en meer achteruit;
de drukkende oorlogslasten veroorzaakten eene algemeene onte-
vredenheid; al de kustlanden langs de golven van Riya en van
Finland werden door de Russen veroverd; August van Saksen
verbond zich met den Koning van Denemarken; Polen werd hero-
verd en Stanislaus Lesczinsky verjaagd; de i^cnew maakten zich
meester van de Hertogdommen Bremen en Verden, die Zwedenhi}
den Westfaalschen vrede verworven had (bl. 191), en Frederik
Willem I van Pruissen bezette Zweedsch-Pommeren, zoo het heette,
om te beletten dat de Russen het in bezit namen.
Eindelijk besloot Karel XII, na zich eerst met geweld van
wapenen verzet te hebben tegen den Sultan, die den woelzieken
vorst van zijn grondgebied wenschte te verwijderen , naar zijn land
terug te keeren. In het najaar van 1714 verbet hij Turkije, en
reed, grootendeels te paard, in veertien dagen en nachten , door
slechts één officier vergezeld, naar Slralsond, waar hij den •22sten
November in den nacht onverwacht aankwam. Een jaar lang
hield h'y zich in Pommeren tegen z'y'ne vijanden staande, en stak
toen naar Zweden over, om een inval in Noorwegen te doen, het-
welk hij aan Denemarken wilde ontrukken (1716). Toen dit mis-
lukt was, gaf hij eindel'yk gehoor aan de dringende vertoogen van
z'y'nen bekwamen minister, den Baron van Görz , die door het
(1) Fultama ligt iu het zuiden van Rusland, aan eene nevenrivier van den
Dnieper,