Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-129
§10. Voortdurende aanmatüjingen van Lodewijk XIV.
Herroeping van het Edikt van Nantes. Hernieuwing
van den oorlog.
De twintigjarige wapenstilstand (bl. 126) had de rust van Eu-
ropa wel voor het oogenblik verzekerd , maar geen perk gezel
aan ^de heerschzuchlige aanmatigingen van Lodewijk XIV. Dit
bleek onder anderen toen de Keurvorst van de Pa/<5 in 1685 stierf
zonder kinderen na te laten , waardoor de regering op eene zij-
linie van hel Keurvorslelijke huis, de Paltsgraven van Ncuhurg >
moest overgaan. Lodewijk XIV evenwel maakte aanspraak op
een gedeelte van dal gebied voor zijne schoonzuster, de Hertogin
van Orleans, die eene zuster was van den overledenen Keurvorst,
doch bij haar huwelijk van al hare regten op de Palts afstand
gedaan had. Bij de daarover gevoerde onderhandelingen bleek hel
weldra, dat Lodewijk niet dan door geweld tot hel opgeven van
zijne onreglmatige eischen te brengen zou zijn. ïe zellder lijd
verbitterde hij alle Protestanten in Europa, daar hij hunnen ge-
loofsgenooten in Frankrijli de vrijheid van godsdienstoefening ont-
nam , die hun in het jaar 1598 door het Edikt van Nantes was
gewaarborgd (hl. 58). Dit edikt werd in 1685 door Lodewijk
XIV opgeheven, nadat hij reeds verscheidene jaren te voren de
Protestanten op allerlei wijze had vervolgd en onderdrukt. Ten
gevolge dezer onverdraagzaamheid verlieten meer dan een half
miUioen, grootendeels zeer nijvere en arbeidzame ingezetenen hel
land , en vestigden zich met het vermogen , dat zij hadden kunnen
redden, in Engeland, de Nederlanden, Denemarken en Branden-
burg , waar zij met toegenegenheid werden ontvangen, en door
hunne arbeidzaamheid groot voordeel aanbragten aan industrie en
fabrijkwezen. Aan Frankrijk daarentegen berokkende de opheffing
van het Edikt van Nantes en het uitwijken van zoo vele vlijtige
bewoners een onherstelbaar verlies. Zij, die hun vaderland niet
verlieten, en hunne godsdienst in het geheim getrouw bleven,
werden wreedelijk vervolgd, en duizenden hunner, vooral in het
zuiden van hel rijk , verloren daarby hel leven.
Door deze handelwijze wekte Lodewijk XIV de verontwaardi-
ging der Protestantsche vorsten in dezelfde mate op, als hij vroeger
door zijne heerschzucht zich de voornaamste Katholijke vorsten,
als den Keizer van Duitschland en den Koning van Spanje, lot
vijand gemaakt had, en daardoor gelukte hel dan ook aan Prins
Willem III, die met onbezweken ijver de zaak der vrijheid van
Europa bleef behartigen , in 1686 te Augsburg een verdedigend
H. 9