Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-122
duidelijk, dat een rijk gemakkelijker tegen een vijandelijken in-
val te verdedigen is, wanneer zich aan de grenzen natuurlijke
beletselen bevinden, als bij voorbeeld eene zee, eene breede,
moeijelijk over te trekken rivier, of ontoegankelijke gebergten.
Hel denkbeeld, dat de afscheiding van de streken, waar de on-
derscheidene volken hunne woonplaats gevestigd hebben, door
rivieren en bergketenen, en dus als het ware door de natuur
zelve wordt aangewezen, heeft aanleiding gegeven, dat men van
de zoogenaamde natmirUjhe grenzen van een land sprak, en zoo
beweerde men in Frankrijk , dat de Rijn eigenlijk de natuurlijke
grens van dat rijk was, tot welke het zich langzamerhand, door
verovering van het tusschenliggende land moest uitbreiden, e^n
beweren, dat ook in onzen lijd nog dikwijls gehoord wordt. De
verovering van de Spaansche Nederlanden en van de Republiek
zou Frankrijk reeds in het noorden die zoogenaamde natuurlijke
grens bezorgen.
Voordat Lodewijk XIV den oorlog begon, begreep hij door
geheime onderhandelingen de Republiek van hare bondgenooten
te moeten berooven , en zich zeiven door het sluiten van ver-
bonden te moeten versterken. Ilet gelukte hem door omkooping,
Engeland en Zweden tot het verbreken der Triple Alliantie en tot
het kiezen van zijne partij te bewegen , terwijl hij tegelijkertijd
verbonden sloot met den Bisschop van Munster, die den Staten
steeds vijandig was gebleven, en met den Keurvorst van Keulen,
die met hem in onmin was over het bezit der stad Rijnberk.
Tegen al deze vijanden stond de Republiek nagenoeg alleen.
Spanje, waarmede zij een verbond tot onderlinge verdediging had
aangegaan , was, vooral in den beginne, niet krachtig genoeg
om eenige hulp van belang te kunnen verleenen; doch van
meer gewigt was een verdrag, dat de Keurvorst van Branden-
burg, kort na het uitbreken van den oorlog, met de Nederlanden
sloot. Deze vorst, een oom van den jeugdigen Willem van Oranje,
koos de zijde der Staten, zoodra deze den Prins (Februarij 1672)
aan hel hoofd van het leger hadden geplaatst.
In April 1672 verklaarden Lodewijk XIV en Karel II, en
eenige weken later de Keurvorst van Keulen en de Bisschop van
Munster, den oorlog aan de Republiek.
De bijzonderheden van dezen gedenkwaardigen krijg, worden,
voor zoover zij de Vereenigde Nederlanden betreffen , meer uit-
voerig in de geschiedenis onzes vaderlands behandeld, en behoe-
ven dus hier slechts in enkele trekken te worden aangegeven.
Met meer dan 100,000 man de oostelijke provinciën binnenge-