Boekgegevens
Titel: Leerboek der mechanica
Auteur: Michaëlis, G.J.
Uitgave: 's Hage: Henri J. Stemberg, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 6527
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201432
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke mechanica
Trefwoord: Mechanica, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der mechanica
Vorige scan Volgende scanScanned page
56
als in figuur 3, wanneer zij tot een ander doel gebezigd
worden. In Hoofdstuk XVI figuur 4 is b.v. een tandrad af-
gebeeld, dat niet zooals gewoonlyk dient, om eene regel-
matige wentelende beweging op eene evenwijdige as over
te brengen, maar dat terwijl het ronddraait, telkens een
oogenblik door den slinger van het uurwerk wordt tegen-
gehouden, en daarom dien eigenaardigen vorm moet hebben.
Indien de assen niet evenwgdig zijn, maar een hoek
samen maken, kan de beweging van de eene as niet
op de andere worden overgebracht door cilindervormige
schyven of tandraderen; men moet dan gebruik maken
van kegelvormige raderen. De betrekking tusschen de
hoeksnelheden vindt men dan op dezelfde manier als in
het vorige geval.
Tandraderen vinden bij de meest verschillende werktui-
gen eene uitgebreide toepassing; overal waar men de hoek-
snelheid om eene as in eene bepaalde verhouding vergrooten
of verkleinen wil. Men vindt bv. in alle uurwerken, be-
halve het rad van de bgzondere samenstelling, die juist
beschreven werd, een samenstel van tandraderen, om de
beweging van het gewicht of de veer over te brengen en
de bewegingen van den uur- en den minuutwijzer te
regelen, welker hoeksnelheden zich als 1 : 12 verhouden.
Indien men een tandrad laat grijpen in eene getande
staaf, die zich volgens hare lengte-as kan bewegen, wordt
de wenteling om eene as in eene verschuiving omgezet.
Als de sti'aal van het rad t en de hoeksnelheid xo bedraagt,
zal de snelheid der voortgaande beweging door de formule:
(6)
worden uitgedrukt. Men vindt dit samenstel b.v. bij de
dommekracht.
Het vaste blok hd belet de getande staa^ eene andere
beweging aan te nemen dan eene verschuiving volgens hare
lengte-as. In de tanden der staaf grijpen die van een
rondsel i. Aan dezelfde as als dit rondsel bevindt zich