Boekgegevens
Titel: Inleiding tot het Lehrbuch der deutschen Sprache
Auteur: Leopold, Johannes
Uitgave: Breda: P.B. Nieuwenhuijs, 1881
Nijmegen: H.C.A. Thieme
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 6071
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201270
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Duitse taalkunde
Trefwoord: Duits, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Inleiding tot het Lehrbuch der deutschen Sprache
Vorige scan Volgende scanScanned page
77
Het Hoogduitsch wijkt echter in de volgende DRIE punten
van het Nederlandsch af:
I. De 2e en 3e persoon enkelvoud van het ^rajenê be5 Snbi=
fatiüê krijgen, als dit kan^ eenen Umlaut; heeft het werkwoord
in den stam eene c, dan verandert deze in i *), (zie bladz. 67),
b. v. :
^(S) grabe, bu gräbft, er grabt, mir graben, i^r grabt, fie graben,
falle, bu fttllft, er faüt, wir faüen, i^r fatlt, fie fallen,
ftoße, bu ftÖBeft, er ftößt, mir ftofeen, i()r ftofet, fie ftoßen.
laufe, bu löufft, er läuft, wir laufen, i^r lauft, fie laufen.
net)me, bu nimmft, cr nimmt, mir ne()men, it)r ne^mt, fie neïjmen.
^d^ fpre(f)e, bu fpri(^ft, er fprid^t, »oir fprec^en, i^r fbrecf)t, fie fpreci^en.
effe, bu iffeft, er ißt, mir effen, i^r egt, fie effen.
■ 11. De Sinperatiü enkelvoud verandert evenzoo c in i en werpt
dan altijd de c aan 't einde af. De 3mper. krijgt echter nooit
den Umlaut. Voorbeelden :
lefm: (ieS! geben: gib! fpred^en: fpric^! fterben: ftirb!
(Meerv.) left! gebt ï fprec^t! fterbt!
Aanm. Alleen merben verandert de c niet; Sniperatiü: merbe!
merbet!
in. Smperfeft beä o n j u n f t i ü ä wordt door den Umlaut
(als dit kan) en door achtervoeging van c gevormd van het
Smperfeft bcè ^ ^b i f a t i ü ê, b. v.
fam, baH ic^ f ä m e; ic^ fprad^, baß id^ f p r ä dj e;
ic^ grub, ob ii^ g r ü b e; ic^ fuljr, ob ic^ f ü ^ r c ;
bot, bamit ic§ b ö t e; idj fc^rieb, bamit id) f c^ r i e b e.
Merk ten slotte nog op, dat de inlassching van c na t of b,
waarvan op bladz. 72 gesproken is, niet plaats vindt, bij die
sterke werkwoorden, welke den Umlaut krijgen of bij welke de
c in i overgaat; b. v.-
Ijalte rate Sc^ trete
bu ^ ft 11 ft (niet: ^älteft) bu r ä t ft bu t r i 11 ft
er ^ ä 11 (niet: gältet). er rät. er tritt.
*) Geen Umtout of verandering van e in i vindt men o. a. inde werkwoorden:
gencfe», ^eöcn (hetfen), w e 6 e u en t ii f e n : bu genefeft, ^ebft, ftjcbft, rufft j er
gcneft, tüebt, tuft. bommen heefi in de gesproken laai dikwijls den Umlaut :
bu fommft, er tÖmmt; in de geschreven laal mist het meestal den Umlaut.
fe^en cn tefen, bcfcljten en fïcl^Ien hebben in het ^rofcnS ie
in plaats van i, aldus: eSgcftftie^t; bu Rp^P/ ^u liefefl, bu öefie^lft, bu ftie^ïft ; erfie^t,
er nefl, er befle^It, er flie^ït.