Boekgegevens
Titel: Beknopte aardrijksbeschrijving
Auteur: Kuyper, J.
Uitgave: Gorinchem: J. Noorduyn en zoon, 1880
2e dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 5817
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201148
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beknopte aardrijksbeschrijving
Vorige scan Volgende scanScanned page
19

c a n e ii. Zij hebben eene kegelvormige gedaante met eene
ketelvormige inzinking of opening op of nabij den top, die
krater heet.
De Vesuvius bij Napels, de bekendste onder de vulcanen, heeft een
zeer kleinen krater, nauwlijks 100 meter diep en 7,50 meter in mid-
dellijn; andere kraters xijn daarentegen ontzaglijk groot. De krater staat
met het inwendige der Aarde in verbinding en verkeert dikwerf in rust,
maar werpt op andere tijden ontzettende hoeveelheden w^aterdamp,
steenen, asch of gloeiende bcstanddeelcn hoog in de lucht, terwijl langs
de hellingen van den berg de uit gesmolten rotsmassa's bestaande la v a-
stroomen alles vernielen en overdekken, wat zij op hun langzamen
maar zekeren weg ontmoeten.
Het lijdt bijna geen twijfel dat met deze grootsche verschijn-
selen de aardbevingen in verband staan; men noemt aldus
die trillende bewegingen van de aardkorst, welke zich aan do
oppervlakte menigmaal zoo krachtig openbaren, dat bergen, bos-
schen, steden incénstorten en talrijke menschenlevens verloren
gaan; — door de ontlading van zooveel waterdampen en hoe-
veelheden lava ontstaan immers waarschijnlijk holten, scheuren
en verzakkingen in dc aardkorst, waaruit zulke verschrikkelijke
gevolgen ontspruiten.
d) De Voortbrengselen.
Van de samenstelling van den bodem en van de warmte en
vochtigheid hangen grootendeels de voortbrengselen af.
Alleen de delfstoffen zijn in hunne verbreiding over het alge-
meen onafhankelijk van het klimaat; de nuttigste zijn het meest ver-
spreid en komen in de grootste hoeveelheden voor. IJzer is het bruik-
baarst en meest verspreide van allen, en wordt met koper, tin, zink
en lood tot de onedele metalen gerekend; goud, zilver, kwikzilver en
platina tot de edele. Andere soorten van delfstoffen, meestal moeilijk
te ontberen, zijn steenkolen, turf, bouwsteenen en vooral het zout;
minder noodzakelijk zijn de kostbare edelgesteenten.
Het is vooral het plantenrijk, dat afhankelijk is van het
klimaat en in aantal, grootte en pracht afneemt van den evenaar
naar de polen, en van den spiegel der zee naar de hoogte, waar-
door zulk eene oneindige verscheidenheid ontstaat in het land-