Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
55
te worden, omdat de zon wegens zjjne schijnbare beweging
niet precies te 12 uur waren tijd zijn hoogsten stand heeft.
Door den uurhoek; de parallaktische driehoek PTS
'van figuur 10, die reeds meer gediend heeft, kan ook voor
het bepalen van den tijd aan boord worden gebruikt.
Men kan nl. daarin 3 gegevens verkrijgen, als men de
breedte der plaats weet, en men bepaalt de hoogte van een
ster, wier declinatie en rechte-klimming evenzeer zijn.
Dan is nl. bekend, PT, PS en TS en kan Z P-de uur-
hoek, gevonden worden. Deze uurhoek nu is de sterretijd
van de waarneming, vermeerderd met de rechte-klimming
der ster; de sterretijd aan boord is dus bekend, en dus
ook de middelbare tijd.
Het zou kunnen gebeuren, dat de chronometer, die den
tijd te Greenwich moet aanwijzen, om de een of andere
roden niet meer te vertrouwen was. De zeeman moet dus
in staat zijn hare aanwijzingen te controleeren, dat is, om
den tijd op Greenwich zelf te bepalen. Daartoe maakt hij
gebruik van den spherischen afstand van de maan tot een
bekende ster of tot de zon. Deze kan vooraf met nauw-
keurigheid berekend worden, en vindt men, in den Nautical
Almanac b. v., van 3 —3 uren voor den tijd op Greenwich
opgegeven. Vindt b. v. een zeeman in dezen Almanak dat
de afstand van maan tot zon op dien datum te 4 uur mid-
delb. tijd 60° bedraagt, dan weet hij ook dat het op 't oogen-
blik dat hij aan boord denzelfden afstand meet, te Green-
wich 4 uur is.
Naar die meting kan hij dan zijn chronometer corrigeeren.
Voor een vaste plaats op aarde kan men de lengte vin-
den, door een of meer chronometers met voorzichtigheid
van Greenwich of van een plaats, wier lengte nauwkeurig
bekend is, te transporteeren naar de plaats van waarneming.
Met meer gemak bedient men zich dan echter van het
telegrafen-net, dat over de aarde is verbreid.
Zoo nl. de telegraafdraad niet onder zee doorgaat, kan
men aannemen, dat een sein, daarmede van 't eene naar
't andere station overgebracht, in een oneindig klein tijds-
deel over komt.
Seint men dus van 's Gravenhage naar Berlijn b. v. een
teeken over, dat, volgens overeenlcomst, het oogenblik van
den middelbaren middag aan wijst en is het op dat oogen-