Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
54
Wil men hetzelfde met de maan verrichten, dan dient de
verandering in rechte-klimming en declinatie, die de maan
ondergaat, nauwkeurig bekend te zijn. Men vindt die ook in
de maantafels der sterre- en zeevaartkundige handboeken.
b. De kennis van de geografische lengte is evenzeer
noodig als die der breedte, daar beide grootheden te zamen
eerst de plaats op aarde bepalen.
Om tot die kennis te geraken maakt men gebruik van
de reeds genoemde stelling:
Twee plaatsen op verschillende lengte gele-
gen hebben zooveel verschil in tijd als het 15«
deel van het verschil in lengte bedraagt.
Weet men dus, den meridiaan over Greenwich b. v, als
eersten meridiaan aannemende, het verschil in tijd, dat er
op 'tzelfde oogenblik bestaat tusschen Greenwich en de plaats
waar men zich bevindt, dan is de lengte dier plaats 15 malen
dat tijdsverschil.
Tor bepaling van de lengte moet de zeeman dus op 't zelfde
oogenblik den tijd op Greenwich en den tijd aan boord weten.
Een goede tijdmeter, chronometer, is daarbij noodza-
kelijk. Heeft men dezen voor de afreis gelijk gesteld met
den middelbaren tijd op Greenwich , en weet men hoeveel
hij eiken dag verloopt, dan kan men elk oogenblik het
eerste vinden.
Voor het tweede, deu t ij d van boord nl., kan men
weder verschillende wegen inslaan:
O. Door correspondeerende hoogten, nl. door van
een ster of van de zon de oogenblikken te bepalen, waarop
zij voor en na de culminatie dezelfde hoogte bezitten.
Heeft b. v. de zon vóór den middag, volgens don chro-
nometer te 3" 16™ 20' middelb. tijd een hoogte van 40°
en na den middag dezelfde hoogte te 6" 24® 30', dan is
het eene even veel vóór den waren middag, als het andere
er na, dan was dus de ware middag daar, toen de chrono-
meter 4u 50" 25' aanwees. De middelbare middag valt, zoo
de tijdveroffening — 2® 10' bedraagt, dan op het oogen-
blik dat de chronometer op 4" 52'" 35' stond.
Te O" middelb. tijd aan boord is het te Greenwich 4®
52"" 35" middelb. tijd. Het verschil in tijd is dus 4" 52»*
34j, on daar het te Greenwich later ig, zal de lengte zijn 73°
8' 45" west. Hierbij dient een kleine correctie ingebracht