Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
49
Daar nl. de zon zich altijd langs de ecliptica beweegt,
en de helling daarvan op den equator bekend is, nl. 231°,
Fig. 9.
ZOO IS er, vol-
gens fig. 9, altgd
een eenvoudig
verband tusschen
hare rechte-
klimming en
declinatie. Men
ziet toch in fig. 9,
waar Z de zon is,
ZF de declina-
0. tie en Vï hare
rechte-klim-
ming, dat ZF en
VT de zijden vor-
men van een
spherischen
rechthoekigen
driehoek VFZ;
daar nu hoek
Aries bekend
is, kan men uit de declinatie en dien hoek de rechte-klim-
ming berekenen.
Bepaalt men dus van de zon met den meridiaancirkel het
oogenblik van de passage en tegelijk de meridiaans hoogte,
dan kan men uit de laatste de rechte-klimming berekenen,
welke door 15 gedeeld den waren tijd aanwijst, die
verkopen is, sints de zon den meridiaan passeerde. Dit her-
leid op sterre-uren geeft don sterretijA van het oogen-
blik. Men kan dan het uurwerk zooveel verzetten dat het
juist dien tijd voortaan aanwijst.
Een tweede manier om declinatie en verschil in rechte-
klimming te vinden, bestaat in 't gebruik van een kijker ,
die in een gestel draait, dat zelf weder kan draaien om een
as, die evenwijdig gesteld is aan de as der aarde, die dus
zooveel op den horizon helt als de geografische breedte
aanwijst. Draait het toestel om die laatste as, dan be-
schrijft iedere punt des kijkers een cirkel evenwijdig aan
den evenaar, om welke reden het instrument een equa-
toriaal genoemdt wordt. Zoo verder de kijker om zijn