Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
45
I
van de eene wijze van tijdrekening tot de andere te kunnen
overgaan.
De beide gelijkmatige tijdrekeningen zijn: sterretijd en
middelbare tijd. Hier is het dus 't gemakkelijkst, de een
in den ander uittedrukken.
Volgens stei-retijd doet de aarde over eene wenteling om
de zon: 366,242217 sterredagen.
Nu heeft de middelbare zon telkens een boogje meer af
te leggen om in den meridiaan te komen dan de sterren;
een middelb. zonnedag is derhalve langer, en daar in een
jaar al de boogjes te zamen juist een geheelen cirkel van 360°
uitmaken, zijn in zoodanig jaar juist
365,242217 middelb. zonnedagen,
waaruit volgt:
1 middelb. zonnedag = 1,0027379 sterredag
of 1 sterredag = 0,9972697 middelb. zonnedag.
Dezelfde verhouding hebben natuurlijk de uren, minuten
en secunden.
Zoo nu bij beiden van 't zelfde oogenblik werd afgerekend
zou men slechts den tijd, in sterre-uren opgegeven, met het
opgegeven getal te vermenigvuldigen hebben, om middelbaren
tijd te verkrijgen, maar dat is niet het geval. De sterre-
middag is daar, als het punt Aries de meridiaan pas-
seert , de middelbare middag daarentegen, als de m i d d e 1-
b a r e zon culmineert. Hoeveel verschilt dit nu ?
Natuurlijk zooveel uren middelbaren tijd als de recht-
klimming van de middelbare zon aanwijst; is b. v.
de rechtklimming van de middelbare zon 210°, dan is het
210
bedoelde verschil—— =: 14 middelbare uren
15
= 14 X 1,0027379 sterre uren
en b. V. op 9 October te 6 uur sterretijd is het
(24 -f- 6) 0,9972697 — 14 = 15" öö»» 0«,5 middelbare tijd
van den 8 October of 3° 55"" 0«,5 in den morgen van 9 October.
Om middelbaren in waren tijd omtezetten, dient men
voor elk oogenblik het verschil te weten tusschen de recht-
klimming van de ware en die van de middelbare zon. Dit
verschil draagt den naam van tijdvereffening en wordt
in de sterre- en zeevaartkundige tafelen voor een bepaalde
plaats, b. V. in de Na u tic al Almanac voor Greenwich
opgegeven. De tijdvereffening heeft men nu slechts bij den