Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
183
punt te zijn, verplaatst zich in den loop der eeuwen in een
kring waarvan de pool der ecliptica het spherisch middel-
punt uitmaakt.
Niet altijd zal de poolster dus met recht die naam ver-
dienen.
Men noemt het hier besproken verschijnsel, de precessie
der nacht eveningen; het was reeds aan Hipparchus
bekend en de grootte er van is 50"2 per jaar, zoodat het
punt Aries in ongeveer 26000 jaar den geheelen hemel
i'ondloopt.
Bij de bepaling van rechte-klimming en astronomische
lengte is het punt Aries als uitgangpunt gekozen; nu het
zich verplaatst, veranderen dus ook die beide grootheden,
al is de ster, waarvoor zij opgegeven zijn, vast.
Wegens de precessie moet men dus bij de opgave van
de astronomische lengte en de rechte-klimming van een
ster vermelden, voor welk jaar die bedoeld zijn. (Zie§48).
Tot nog toe hebben wij den invloed der radieele en tan-
gentieele storende krachten weggelaten. Het is echter ge-
makkelijk intezien, dat deze twee, die alleen den vorm der
loopbaan wijzigen, hier , waar die loopbaan een vast samen-
hangenden ring is, volstrekt geen invloed kunnen uitoefenen.
De storende invloed van zon en maan op de afgeplatte
gedaante der aarde zou dus alleen tot de precessie be-
paald blijven, zoo de loopbaan van de maan volkomen met
de ecliptica samenviel.
En ook het feit, dat het vlak der maanbaan 5° met de
ecliptica maakt, zou op zich zelve nog geen verandering
in de zaak brengen, indien zich niet volgens pag. 176 de
lijn der knoopen in Isijna 19 jaar rond bewoog.
Wij moeten nl. bedenken dat, hoewel zon en maan te
zamen de precessie veroorzaken, dit verschijnsel toch, wegens
de grootere nabijheid, voornamelijk aan de laatste te wijten is.
Het is dus niet zoo zeer de pool der ecliptica, om welke
de pool des hemels wentelt, dan wel de pool van de maan-
baan. Nu doorloopt echter de klimmende knoop der maan-
baan in 19 jaar de geheele ecliptica, dus moet ook de pool
van de maanbaan in 19 jaar een cirkel om de pool van de
ecliptica afleggen. Het punt dus, waarom de pool des he-
mels wegens de precessie langzaam rondloopt, wentelt zelve
in 19 jaar om de pool der ecliptica.