Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
151
sterk gewapend oog de planeet Saturnus, zoodat de oude
astronomen haar onder allerlei grillige vormen afteekenden
en volstrekt niet wisten welk denkbeeld daarvan te koes-
teren. Eerst Huyghens, met een boteren telescoop gewa-
pend, ontdekte de oorzaak van die afwisseling in gedaante
in een grooten dunnen ring, waar binnen de planeet vrij
zweeft.
Deze ring neemt voor ons telkens een anderen stand aan
ten opzichte van den hemelbol en van de planeet, zoodat zij
nu eens als een dun bandje nauwelijks zichtbaar is, dan
weder geheel geopend haar jnisten vorm verraadt.
Wegens de zeldzaamheid van een dergelijken ring, is
deze door vele astronomen met zorg onderzocht en uitge-
meten : Zijne afmetingen zijn dan ook vrij nauwkeurig
bekend maar toch niet in die mate dat daaruit, zooals
wel gedaan wordt, kan besloten worden tot veranderingen
die daarin zouden plaats grijpen.
Men kan de uiterste en de binnenste middellijn stellen op.
40" on 26"
hetgeen voor de werkelijke grootte er van oplevert
283000 en 186000 kilometers
zoodat de breedte van den ring zolven bedraagt:
48500 kilometers,
derhalve nog heel wat grooter dan de geheele omtrek der
aarde.
Hoe deze kolossale ring zoo vrij in de ruimte om de
planeet kan zweven zonder daarop neder te storten, wordt
verklaard uit de waarneming dat hij in zijn vlak om een
as draait, en wel met verbazende snelheid, daar hij in
ongeveer 10^ uur een geheele omwenteling volbrengt. Daar-
bij wordt zooveel middelpunt-vliedende kracht in den ring
opgehoopt, dat hij zijn stand kan blijven behouden.
Dat hij wel degelijk bestaat uit een vaste ondoorschij-
nende stof blijkt uit de schaduw, die hij op de planeet
werpt; daardoor moeten voor de bewoners van Saturnus,
zoo die er zijn, vreemde verschijnselen aan don hemel
ontstaan.
Een nadere beschouwing van den ring hooft doen zien
dat hij uit twee afzonderlijke concentrische deelen be-
staat , welke nog door een kloof van 3000 kilometers van
elkander gescheiden zijn. Veranderingen in de afmetingen,