Boekgegevens
Titel: Leerboek der cosmografie
Auteur: Hoorweg, J.L.
Uitgave: Utrecht: gebr. van der Post, 1874
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-314
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200874
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek der cosmografie
Vorige scan Volgende scanScanned page
96
De eenvoudigste micrometer is een spinragdraad, in
den kijker gespannen en die met een fijnen schroef met
verdeelden kop evenwijdig aan zich zelve kan verplaatst
worden. Wanneer men nu met den scliroef de draad eerst
brengt aan den eenen rand en dan den tegenovergestelden,
en telkens op den verdeelden schroef kop den stand van de
nonius afleest, dan kan men daaruit de schijnbare middel-
lijn vinden (Micrometer van Airy).
De heliometer is een gewone kijker, maar waarvan
het objectief of voorwerpglas midden door gesneden
is. De halve lenzen die men daardoor verkrijgt zijn nu
zoodanig voor de opening van den buis gesteld, dat zij met
een fijnen schroef tegen elkander aangeschroefd of wel van
elkander verwijderd kunnen worden, in een richting lood-
recht op de lijn van doorsnede. Bij genoegzame verwijde-
ring geeft dan iedere helft een eigen beeld van de planeet;
beide gelijke beelden kan men nu door middel van den schroef
eens elkander laten raken, en eens laten bedekken, en uit
de aflezingen op den schroefkop vindt men dan de middellijn
nauwkeurig.
Hoev/el aldus vernuftige hulpmiddelen de meting der mid-
dellijnen mogelijk maken , hebben bovengenoemde omstan-
digheden een zoodanigen invloed, dat b. v. de middellijn
van Venus eerst als grooter dan die der aarde opgegeven werd
en tegenwoordig als kleiner wordt beschouwd.
Als de meest waarschijnlijke uitkomst wordt opgegeven:
Diameter. Volumen.
Mercurius. 0.378 0.054
Venus. . . . 0.954 0.868
Aarde. ... 1. 1.
Mars..........0.540 0.157
Jupiter. . . Il.r60 1389.996
Saturnus . 9.527 864.694
Uranus. . . 4.221 75.253
Neptunus. 4.407 85.605
Deze getallen geven blgkbaar de diameters en de volu-
mina in vergelijking met de gelijksoortige grootheden van
de aarde.
Uit de werkelijke waarde daarvan, kan men dan ook de
absolute grootte van middellijn en volumen van alle planeten
vinden.