Boekgegevens
Titel: Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Auteur: Bruins, F.
Uitgave: Groningen: Noordhoff & Smit, 1882
9e, herz. dr
Opmerking: II
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 2491
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200397
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Vorige scan Volgende scanScanned page
-68
eiland blijven; terwijl O. Java in verscheidene kleine eilanden zou
worden verdeeld. Het plateau van Bandong vormt de eenige groote
hoogvlakte des eilands; het ligt ongeveer 650 M. boven den zeespie-
gel. Het klimaat is op O. Java algemeen veel droger dan op W.
Java; hoe oostelijker, hoe droger Wat het klimaat betreft, gelijkt
W. Java op Sumatra, O, Java op Timor. Met dit verschil in klimaat
staan in verband de grondsgesteldheid en de plantengroei. In het
O. heeft men n.1. veel zand- of liever gruisgrond; in het W. liggen
dikke kleilagen; in de hooge bergstreken van het O. staan de een-
tonige tjemóro-wouden (naaldboomen); de dichte, schaduwrijke loof-
boomen worden meest in het W gevonden. Ook de teelt van han-
delsgewassen regelt zich eenigszins naar dit verschil: behalve in Malang,
heeft men de meeste koffietuinen op de bergvlakten van hetW (de
Preanger-koffie van het plateau van Bandong maakt do hoofdmassa der
Java-koffie uit); in de heete vlakten van het O. kunnen het suikerriet
en de indigoplant beter tieren; op den schralen kalkachtigen grond
van Rembang, alsmede in Kedi'ri en Kadóe, verbouwt men veel
tabak. Ook de bevolking van W Java (Soendaneezen) verschilt
veel van die van O, Java (Javanen en Madoereezen).
Zoowel in uiterlijk voorkomen, aU in taal, kleeding en huizen, komt dat
verschil uit. Opmerkelijk is het, dat bij de Soendaneezen het particulier grond-
bezit algemeen is (of liever: was) gevestigd, terwijl het gemeenschappelijk
grondbezit vrij algemeen is bij de Javanen. Het riviertje de Losari (op de
grenzen van Tjeribon en Tagal) wijst de scheiding tusschen Soendaneezen en
Javanen aan.
d.) Rivieren, De beide grootste rivieren in O. Java zijn de
Bengawan of rivier van Solo (ruim 90 uren lang) en de Brantas.
De riv. van Solo heeft een belangrijken tak, de riv. van Madioen.
De Brantas vormt eene vrij aanzienlijke delta: de beide hoofdarmen
zijn de Kali-Mas (rivier van Soerabaja) en de Pörong.
In W. Java zijn de twee grootste rivieren de Tji-Manoek en de Tji-Taroem,
beide alleen in de vlakte bevaarbaar. Midden-Java is te smal om aanzienlijke
rivieren te hebben. Merkwaardig is het echter, dat de grootste rivieren hier
naar het Z stroomen, b. v. de Prógo, Boifowónto, Serajoe en Tji-Tandóewi.
e.) Verdeeling. Java wordt verdeeld in het Go uve rne m ents-
gebied en de Vorstenlanden De laatste bestaan uit de
residentiën Saera^arta en t^jakjakarta f de vorst van
Soerakarta draagt den titel van soesoehoenan, die van Djokjokarta