Boekgegevens
Titel: Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Auteur: Bruins, F.
Uitgave: Groningen: Noordhoff & Smit, 1882
9e, herz. dr
Opmerking: II
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 2491
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200397
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Vorige scan Volgende scanScanned page
54
is de schakel, die het hoogland van W. Azië met dat van O».
Azië verbindt. Ten NO. van dezen schakel breidt zich de ont-
zaglijke, nog altijd geheimzinnige hoogvlakte Pamir »het dak der
wereld" uit. Aan de ZO. zijde van de Pamir sluit zich het
reusachtige Himalaya-bergstelsel, bestaande uit drie evenwijdige
hoofdketens: de eigenlijke Himalaya (=: sneeuwwoning), de Karako-
róem of Moes-tagh (= ijsgebergte) en de Kwen-lun (= uiengebergte,
om de vele wilde uien). Van deze hemelhooge keteos is de zuidelijkste de
hoogste, de noordelijkste de minst hooge; in de middelste keten verheft zich
de Dapsang {= heerlijke verschijning) tot de verbazende hoogte van 8619 M.
Reusachtige hoogvlakten en stroomdalen liggen tusschen de drie hoofdketens.
Aan de NO, zijde van de Pamir verheft zich de Thian-Sjan of
Tengri Tagh (beide = hemelgebergte)- Tusschen de Thian-Sjan en de
Kwen-lun begint de groote Aziatische zandzee, de Gobi (= woestijn)
of Sja mo (=: zandzee), waarin de wateren van de groote Tarim of
de rivier van Kashgar verdrinken. Dit gebied heet Oost-Toeran,
Het had zich in 1862 van de Chineesche heerschappij bevrijd; doch in den
loop van 1878 hebben de Chineezen het land heroverd. De grootste stad in
dit gebied is het sombere Jarkand (120 000 inw.), omringd door eenen 12
tot 14 M. hoogen aarden wal.
In het westen gaat de Pamir door het wijd vertakte Alpenland van
Turkestan over in de eindelooze steppen en woestijnen van W. Toeran.
In het ondiepe, eilandenrijke, stormachtige zoutwatermeer Aral,
ruim tweemaal zoo groot als Nederland, vloeien de aanzienlijke
tweelingstroomen Amoe (Oxus) en Syr (Jaxartes).
Aan den benedenloop der Amoe ligt het khanaat Khiwa (zijdeteelt), hooger-
op gebiedt de emir van Bokhara, de oudste zetel van Mohammedaansche
beschaving in Middel Azië, „het Rome van den Islam", het vereenigingspunt
der karavanen uit China (over Kashgar), uit Indië (over Kaboel), naar Siberië
(over Khokand) en naar Rusland (over Khiwa en Orenburg).
Het geheele stroomgebied van de Syr, de delta en de rechter-
oever van den benedenloop der Amoe zijn thans in de macht der
Russen, die eerlang hunne heerschappij wel over geheel W.-Toeran
zullen uitbreiden. In den laatsten tijd werd niet alleen de geheele
O.-kust der Kaspische Zee, maar ook het stroomgebied der Atrek.
en de oaze van Merv door hen in bezit genomen.
De isthmus (landengte) tusschen de Kaspische Zee en het Aralmeer is bijna-
geheel eene hooge zandwoestijn (plateau Oestj-Oërt), en wordt, evenals de lage
woestijn-vlakte tusschen de ZO. kust der Kaspische Zee en den linkeroever