Boekgegevens
Titel: Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Auteur: Bruins, F.
Uitgave: Groningen: P. Noordhoff & M. Smit, 1878
6e, herz. dr
Opmerking: II
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 2489
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200395
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Vorige scan Volgende scanScanned page
67
Merbaboe, Lawoe, Wilis, Tengger en Idjén. Ten N. van deze
lijn staan: de Tangkoeban-Prahoe, Tjermé, Sendoro en Ardjoeno;"
ten Z.: de Telaga-Bodas, Merapi, Keloet en Seméroe,
De vuurbergen van Java maken een gedeelte uit van den vulkanen-gordel,
die over Sumatra, Java en de Kleine Soenda-eilanden loopt, zich van Timor
noordwaarts door de Molukken wendt, van Ternate westwaarts oversteekt naar
de Minahassa van Menado, en van daar zich weder in noordelijke richting
voortzet door de Phillippijnen.
e). Verschil tusschen O. en W. Java. In meer dau een opzicht
vormt het W. des eilands tegenstellingen met het O. In het W.
wordt het bergland niet door tusschengelegen laagland afgebroken.
Wanneer de zeespiegel 500 M. hooger werd, dan zou het bergland
van W. Java, tot aau den Merapi, nog altijd een uitgestrekt eiland
blijven ; terwijl O. Java in verscheidene kleine eilanden zou worden
verdeeld. Het plateau vau Bandong vormt de eenige groote hoog-
vlakte des eilands; het ligt ongeveer 650 M. boven den zeespiegel.
Het klimaat is op O. Java algemeen veel droger dan op W. Java;
hoe oostelijker, hoe droger. Wat het klimaat betreft, gelijkt
W. Java op Sumatra, O. Java op Timor. Dit verschil in klimaat
staat in verband met de grondgesteldheid en den plantengroei.
In het O. heeft men n.1. veel zand- of liever gruisgrond, in het
W. liggen dikke kleilagen ; in de hooge bergstreken van het O. staan
de eentonige tjemdro-wouden (naaldboomen); de dichte, schaduw-
rijke loofboomwouden worden meest in het \V. gevonden. Ook
de teelt van handelsgewassen regelt zich eenigszins naar dit ver-
schil; beholve in Malang, heeft men de meeste koffietuinen op de
bergvlakten van het W. (de Preanger-koffie van het plateau van Ban-
dong is de beste van geheel Java); in de heete vlakten van bet O.
kunnen het suikerriet en de indigoplant beter tieren ; op den schralen
kalkachtigen grond van Kembatig, alsmede in Kediri en Kadde,
verbouwt men veel tabak. Ook de bevolking van W. Java (de
Soendaneezen) verschilt veel van die van O. Java (de Javanen).
Zoowel in niterlijk voorkomen, als in taal, kleeding en huizen, komt dat
verschil uit. Opmerkelijk is het, dat bij de Soendaneezen het particulier
grondbezit algemeen is (of liever: was) gevestigd; terwijl het gemeenschappelijk
grondbezit vrij algemeen is bij de Javanen. Het riviertje de Losari (op de
grenzen van Tjeribon en Tagdl) wijst de scheiding tusschen Soendaneezen ca
Javanen aan.