Boekgegevens
Titel: Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Auteur: Arendt, R.; Bellaar Spruyt, Cornelis
Uitgave: Groningen: Wolters, 1889
2e [gew.] dr; 1e dr.: Arnhem, 1870-1872. - 3 dl. in 1 bd
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 960
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200059
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Vorige scan Volgende scanScanned page
80
glazen in een ander cylinderglas van dezelfde grootte, dat met lucht
is gevuld. Ofschoon men niets ziet overgaan, kan men zich toch door
eenen brandenden zwavelstok gemakkelijk overtuigen, dat het koolzuur
in het lagere glas is gevallen. Sluit men een glas, dat met koolzuur
gevuld is, door eene dekplaat, keert men het met de opening naar
beneden en neemt de dekplaat weg, terwijl men het glas juist boven
een brandend kaarsje houdt, dan wordt dit kaarsje door het kool-
zuur uitgebluscht, dat naar beneden valt.
Uit deze proeven blijkt, dat het koolzuur, evenals het zoutzuur-
gas, in de lucht gemakkelijker naar beneden valt dan naar boven
stijgt. Gelijk het lood en het ijzer in water onderzinken, omdat
zij zwaarder zijn dan water, zoo zinken koolzuur en zoutzuurgas
in de lucht, omdat zij zwaarder zijn^ dón lucht. Door de vol-
gende proef laat zich dit nog duidelijker aantoonen.
152"« Proef. Men plaatst op de schaal der balans eene kolf van
eenen halven liter inhoud, die men met eene passende kurk sluit.
Op de andere schaal brengt men gewichten, totdat de balans in
evenwicht is, en teekent het gewicht van de kolf aan. Daarna vult
men de kolf met koolzuur en jilaatst haar weder op de balans. De
kolf is ongeveer 3 clecigram zwaarder geworden, zooals men gemak-
kelijk kan laten zien. Nu neemt men de kurk van de kolf en legt haar
naast de kolf op de schaal; het koolzuur zou nu vrij kunnen ontwij-
ken, maar het gewicht van de kolf met de kurk verandert niet.
Houdt men nu de kolf eenige seconden omgekeerd, en plaatst men
haar vervolgens weder op de schaal der balans, dan heeft zij haar
oorspronkelijk gewicht hernomen; het koolzuur is er uitgevallen.
Een half liter koolzuur weegt ongeveer 3 decigram zwaarder
dan een half liter lucht.
Welke proef zou men wel moeten nemen, om het gewicht van
eenen halven liter lucht te leeren kennen?
153'''® Proef. Na verloop van eenige uren onderzoekt men den
inhoud van het glas met koolzuur, dat men open heeft laten staan.
Het koolzuur, dat zich daarin bevond, is door lucht vervangen.
Koolzuur is zwaarder dan lucht; leidt men koolzuur onder in
eeti vat, dat gevuld is met lucht, die niet in beweging is, dan
verdrijft het koolzuur de lucht van onder naar boven; het laat
zich gieten als eene vloeistof, maar mengt zich langzamerhand met
de lucht, die er boven staat.