Boekgegevens
Titel: Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Auteur: Arendt, R.; Bellaar Spruyt, Cornelis
Uitgave: Groningen: Wolters, 1889
2e [gew.] dr; 1e dr.: Arnhem, 1870-1872. - 3 dl. in 1 bd
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 960
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200059
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Vorige scan Volgende scanScanned page
79
men bij de 146®" Proef natuurlijk, geen oplossing gebruiken, omdat
zij onoplosbaar zijn; men neemt stukjes kalksteen en stukjes marmer
met water.
Potasch, kalksteen en marmer bevatten allen koolzuur, dat door
zoutzuur kan worden uitgedreven. Behalve koolzuur, geven zij met
zoutzuur witte, vaste stoßen, die in 'water oplosbaar zijn. De witte
stof, welke potasch geeft, heet chloorkalium ; kalksteen eti marmer
geven eene zelfde stof, die chloorcalcium genoemd wordt. (Zie over
chloorcalcium bldz. 41).
149"" Proef. Men neemt gebrand marmer, dat in eene goed
gesloten flesch bewaard is, en brengt het in verdund zoutzuur. Er
ontwikkelt zich weinig of geen koolzuur; het gebrand marmer lost
op en geeft, bij voorzichtige indamping, hetzelfde chloorcalcium als
het ongebrand marmer.
Bij het branden van marmer wordt dus koolzuur uitgedreven.
Marmer bevat koolzuur en kalk, en wordt daarom ook wel kool-
zure kalk genoemd. Evenzoo kalksteen, krijt en schelpen. (Zie blz.
14—17).
De onoplosbaarheid van marmer en kalksteen in water maakt deze
stoffen geschikt om eene rustiger ontwikkeling van koolzuurgas te
geven, dan soda of potasch geven kunnen. Om eene aanzienlijke
hoeveelheid koolzuur te verkrijgen, brengen wij in het kolfje A van
den vroeger beschreven toestel stukjes marmer met water, gieten
door de trechterbuis zoutzuur op het marmer en laten het koolzuur-
gas, dat zich ontwikkelt, door een laagje water in de waschflesch B
strijken. Met het koolzuur, dat uit de buis e te voorschijn komt,
doet men de volgende proeven.
ijQtte Proef Men vult eenige cylinderglazen met koolzuur. Houdt
men bij de vulling nu en dan eenen brandenden zwavelstok in het glas,
dan kan men zeer duidelijk bemerken, hoe het koolzuur de lucht
voor zich uitdrijft en eindelijk het glas geheel vult. Een der cylinder-
glazen , die men met koolzuur gevuld heeft, laat men open staan;
een ander keert men om. Uit het glas, dat men met de opening
naar beneden houdt, is het gas na eenige seconden verdwenen (men
overtuigt zich hiervan door eenen brandenden zwavelstok); in het
glas, dat overeind staat, is de lucht, ook na eenige minuten, slechts
even binnengedrongen; het is nog bijna geheel met koolzuur gevuld.
ijjste Proef. Men giet het koolzuur uit een der gevulde cylinder-