Boekgegevens
Titel: Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Auteur: Arendt, R.; Bellaar Spruyt, Cornelis
Uitgave: Groningen: Wolters, 1889
2e [gew.] dr; 1e dr.: Arnhem, 1870-1872. - 3 dl. in 1 bd
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 960
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200059
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Vorige scan Volgende scanScanned page
14
13- marmp:r.
In bergachtige landen wordt het marmer hier en daar in de zooge-
naamde marmergroeven uit de bergen gehouwen. Het komt voor in
onregelmatige stukken, die op eene breukvlakte glinsterend zijn en
uit eene vergroeiing van vele onvolkomen kristalletjes bestaan. Men
zegt daarom, dat het marmer kristallijn is (zie bij i, bldz. 2). Den
sterksten glans verkrijgt het marmer eerst door slijpen en ])olijsten.
Men vindt het in allerlei kleuren, wit marmer, zwart marmer, bont
marmer, en gebruikt het om er beelden, schoorsteenmantels, vloer-
steenen en vele andere voorwerpen van te vervaardigen.
38«'" Proef. In een reageerbuisje brengt men een paar stukjes
marmer met wat water en verwarmt het. Het marmer verandert
daarbij volstrekt niet. In een ander reageerbuisje van Boheemsch
glas verwarmt men voorzichtig poeder van marmer. Er ontwijkt geeri
waterdamp en het poeder blijft onveranderd.
Martner is onoplosbaar in koud water en in warm water, en
bevat geen kristalwater.
*39»t« Proef. Een plat stuk marmer, wegende ongeveer 150
gram, wordt gewogen, daarna gebracht in eenen gloeioven, die met
houtskool gestookt wordt, en gedurende geruimen tijd sterk gegloeid.
Nadat de oven weer bekoeld is, neemt men het stuk marmer voor-
zichtig daaruit, (het is zeer broos geworden) en weegt het op nieuw.
Daarna wordt het gebrand marmer op een bord met zooveel water
bevochtigd, als er in opgezogen kan worden.
Het stuk weegt na de branding veel minder dan vroeger. Eenigen
tijd, nadat het water door het gebrand marmer is opgezogen, begint
het warm te worden; er ontwijkt waterdamp en terwijl het aanmer-
kelijk opzwelt valt het stuk als een fijn'poeder uiteen. Even als het
gebrand gips neemt dus ook het gebrand marmer water op, en ver-
warmt zich daarbij.
') Waar deze proef niet kan genomen worden, kan men de bereiding van
het gebrand marmer beschrijven, en de volgende proeven nemen met een stuk
van het gebrand marmer, dat in den handel te verkrijgen is.