Boekgegevens
Titel: Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Auteur: Arendt, R.; Bellaar Spruyt, Cornelis
Uitgave: Groningen: Wolters, 1889
2e [gew.] dr; 1e dr.: Arnhem, 1870-1872. - 3 dl. in 1 bd
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 960
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200059
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Vorige scan Volgende scanScanned page
162
toe aan de middelen om het gewicht van bepaalde maten van die
gassen te leeren kennen.
279ste Proef. Men neemt eenen ballon, die voorzien is van een
koperen monteersel, waarmede hij op de plaat der luchtpomp kan
bevestigd worden, en die door eene kraan kan worden gesloten en
geopend. Men hangt dezen ballon aan den eenen arm der balans,
waarvan men de schaal verwijderd heeft, en brengt de balans in
evenwicht door op de schaal, die aan den anderen arm hangt, ge-
wichten te leggen. Daarna neemt men den ballon van de balans,
bevestigt hem op de plaat der luchtpomp en maakt hem luchtledig i).
Hangt men nu den luchtledigen ballon weder aan den arm der ba-
lans, dan blijkt hij lichter geworden te zijn. Opent men de kraan
van den luchtledigen ballon, dan stroomt er lucht binnen; en de
ballon herneemt zijn vroeger gewicht.
Het gewicht van eenen Hter lucht is niet altijd even groot. Voor-
eerst hangt dat gewicht af van de temperatuur der lucht (zie de
74"e Proef); ten tweede van eene andere omstandigheid, zooals ons
straks zal blijken. Uit de genomen proef ziet men echter al dadelijk,
dat het gewicht van eenen liter lucht zeer gering is. Onder de gewone
omstandigheden bedraagt het omstreeks 1.3 gram.
Daar dus de lucht gewicht heeft, moet zij ook drukken op alle
voorwerpen, die zich aan de oppervlakte der aarde bevinden, evenals
eene vloeistof drukt op elk voorwerp, dat op den bodem van het vat
ligt, waarin zij zich bevindt. Het gemakkelijkst kan men laten zien
hoe de dampkring drukt op eene hoeveelheid lucht, die in eene blaas
is opgesloten. Vooraf moeten wij echter onderzoeken, wat er met
lucht gebeurt, die aan drukking wordt blootgesteld.
280ste Proef. Men verwijdert den ontvanger van de luchtpomp,
haalt den zuiger zoo hoog mogelijk in de pompbuis, en stelt dan
de kraan k op zoodanige wijze, dat zij komt te staan tusschen den
stand, die in Fig 37, en den stand, die in Fig 38 is afgebeeld.
Als de kraan in den bedoelden stand geplaatst is, heeft men de
lucht in de pompbuis geheel afgesloten, zoowel van de lucht in den
') De wijze, waarop men de luchtpomp gebruikt, en de werking, die bij
haar gebruik plaats vindt, wordt eerst later besproken. Doch dit geeft bij deze
proef geen bezwaar, daar de leerling vóór het einde van de proef duidelijk be-
merkt, dat er lucht uit den ballon verwijderd is.