Boekgegevens
Titel: Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Auteur: Arendt, R.; Bellaar Spruyt, Cornelis
Uitgave: Groningen: Wolters, 1889
2e [gew.] dr; 1e dr.: Arnhem, 1870-1872. - 3 dl. in 1 bd
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 960
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200059
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Vorige scan Volgende scanScanned page
6. KLEI.
Droge klei kan men gemakkelijk met de vingers fijn maken; natte
klei is week en kneedbaar. I3e zuiverste kleisoort is de witte porse-
leinaarde, waarvan men het porselein bakt; iets minder zuiver is de
]>ijpaarde, waarvan de Goudsche pijpen worden gemaakt, ^'eel onzui-
verder is de ijottebakkersklei, terwijl de meest onzuivere klei gebruikt
wordt om er steenen en dakpannen van te bakken (pannebakkersklei).
Sommige onzuivere kleisoorten worden ook wel leem genoemd,
i^de Proef. Men roert in den mortier eene witte kleisoort met
water aan. Van het mengsel zet men
een gedeelte \n een klein cylinderglas
ter zijde, een tweede deel filtreert men
door een papieren filter (zie fig, 2), een
derde door eenen linnen doek.
Uit het eerste gedeelte zet zich de klei
langzamerhand af: het bezinken duurt
veel langer tlan bij het zand. Ook het
filtreeren van het mengsel van klei en
water door papier neemt veel meer tijd
weg dan het filtreeren van water met
.and. Het derde gedeelte loopt troebel door den linnen doek heen.
De heldere vloeistof, waaruit zich de klei heeft afgezet, of die door
filtreeren van de klei is gezuiverd, is zuiver water, Hoe zal men dit
onderzoeken?
Klei is onoplosbaar in water.
Proef. Men kneedt uit klei en water de eene of andere
figuur en droogt die langzaam maar volkomen. Men bestrijkt een
plankje ongeveer eenen centimeter dik met natte klei en laat ook
deze klei drogen.
De droge klei vertoont aan hare op]>ervlakte eene menigte kleine
spleten, (Voorkomen der klei- en leemgronden in den zomer.)
Proef'j. Men kneedt uit leem of pannebakkersklei kleine
Kil
De proeven, waarbij het toeken * geplaatst is, 7/yn alleen opgenomen
ten dienste van de scholen, die over meer hulpmiddelen beschikken, dan ge-
woonlijk kan verwacht worden. In scholen, waar geen gloeioven aanwezig is,
kan men zich behelpen met het vertoonen van voorwerpen van gebakken kh'i
(eene duk])an, eenen bloempotj, en met de beschrijving van dc wijze, waarop
deze voorwerpen vorden verviuirdigd.