Boekgegevens
Titel: Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Auteur: Arendt, R.; Bellaar Spruyt, Cornelis
Uitgave: Groningen: Wolters, 1889
2e [gew.] dr; 1e dr.: Arnhem, 1870-1872. - 3 dl. in 1 bd
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 960
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200059
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leiddraad bij het onderwijs in de kennis der levenlooze natuur
Vorige scan Volgende scanScanned page
131
men in de schaaltjes twee ilikke vloeistoffen, waarvan men kleine
gedeelten in reageerbuisjes met zoutzuur overgiet. De dikke vloei-
stoffen bruisen zeer sterk. Dus trekken bijtende potasch en bijtende
soda niet alleen water, maar ook koolzuur uit dt lucht tot zich.
Waarin zullen zij overgegaan zijn, wanneer zij zooveel koolzuur hebben
opgenomen, als zij kunnen opnemen ?
Tot dusverre is er nog geen verschil tusschen bijtende potasch en
bijtende soda te ontdekken. Laat men nu echter de schaaltjes nog
eenige dagen staan, dan gaat de vloeistof in het schaaltje, waarin
men bijtende soda gedaan heeft, langzamerhand in een wit poeder
over; de andere vloeistof daarentegen verandert niet verder.
Van waar dit verschil? Koolzure potasch is hygroscopisch (zie
blz. lo), watervrije koolzure soda eveneens. Maar de laatste geeft,
als zij met niet te veel water samenkomt, eene vaste stof, de ge-
kristalliseerde soda, die niet meer hygroscopisch is (zie blz 8 en 9).
Een ander verschil tusschen potasch en soda blijkt uit de:
*254®'e Proef Men neutraliseert een weinig zoutzuur met bijtende
soda, eene andere hoeveelheid zoutzuur met bijtende potasch, en
brengt achtereenvolgens eenige droppels der beide oplossingen in
in eene kleurlooze gasvlam.
De vlam wordt door soda duidelijk geel, door potasch violet ge-
kleurd.
Zooals vroeger reeds gezegd is, wordt de soda (koolzure soda)
in de soda-fabrieken uit keukenzout gemaakt. De potasch daaren-
tegen is een bestanddeel van houtasch. Ook de asch der overige
deelen van landplanten bevat koolzure potasch. Hoe zal men zulks
aantoonen ?
255®'® Proef. Men brengt houtasch op een filter, dat in eenen
ruimen trechter sluit. Tabaksasch kan evengoed dienen als houtasch,
asch van steenkolen of cokes niet. Men overgiet de asch met niet
te veel water. Het doorgeloopen vocht wordt weder op de asch
gegoten; wat de tweede maal doorloopt wordt nogmaals op de asch
gebracht, enz.^ Op deze wijze lost eene kleine hoeveelheid water
alles uit de asch op, wat in water oplossen kan. De oplossing wordt
een weinig ingedampt en een klein gedeelte er van met zoutzuur
overgoten. Zij bruist daarmede en bevat dus koolzuur. Hoe zal men
nu onderzoeken of zij koolzure potasch of koolzure soda bevat?
In de houtasch is koolzure potasch aanwezig.