Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
79
den naam van spade en ploegschaar metalen wiggen, om
de vaste aardkorst te doorklieven , en zijne eg is geheel met wig-
gen bezet, die, nederwaarts drukkende en voorwaarts getrokken,
de aardkluiten doen splijten. De kleermaker bedient zich van
eene afgeronde wig, van de naald en van de schaar, wier
snijdende hefboomsarmen wigvormig scherp geslepen zijn. De
beeldhouwer maakt met zijn als eene wig gevormden beitel
stukken van het marmer los; de schrijnwerker heeft in de schaaf
eene schuin liggende wig tot zijne dienst, en zijne zaag met
hare tanden vormt eene lange rij van wiggen. Het voornaamste
werktuig van den slotenmaker, de vijl, is geheel en al met
wiggen bezet, die den vorm van kleine pyramiden hebben. De
ruiter draagt zijne sporen, en de krijgsman zijnen sabel en
bajonet, allen wigvormige werktuigen, bij zich.
d. Als middel om vast te maken dient iedere inge- De
slagen spijker, welks wigvormige gedaante zijn indrijven ge-
makkelijker maakt, en die door de wrijving wordt vast gehou- mid-
den; spelden zijn kleine ronde wiggen, die wegens de wrij-
ving in de stof vast zitten, en van de wigvormige tanden der vast-
vorken glijden vleeschspijzen niet af, wanneer eene genoegzame
wrijving ze terug houdt. Kurken zijn ronde veerkrachtige wig-
gen; bij het indrukken in den hals eener flesch worden zij al-
lengs zamengedrukt, wegens de wrijving zitten zij vast, en we-
gens hare veerkracht trachten zij zich weder uit te zetten en
sluiten naauwkeurig aan alle zijden. De boekdrukker gebruikt
kleine houten wiggen om de letters aan elkander te persen;
de kastenmaker om de schaafijzers in hun blok vast te hou-
den; de zeeman zet de masten vast door er rondom wiggen
in te slaan; de muzikant draait de wigvormige schroeven
der snaar-instrumenten en hoopt dat de wrijving sterker
is dan de kracht der zich weder zamentrekkende snaar. Aan
een gewelf maken de steenen rijen van wiggen uit, die aan
de zijden tegen onbewegelijke vaste pilaren steunen; daar zij
als wiggen op elkander drukking uitoefenen en daardoor des te