Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
70
tol, in verband met hetgeen boven over de inertie is gezegd,
leidt tot hoogst belangrijke gevolgtrekkingen. Dat deze, eens in
beweging gebragt, zeer langen tijd daarin volhardt en wel des
te langer, naar mate zijne punt en het vlak, waarop hij draait,
gladder zijn, zal na al het bovengezegde wel geene verklaring be-
hoeven. Maar ook de omstandigheid, dat de tol bij dit draaijen steeds
regtop blijft staan, dat hij, eens uit den loodregten stand gebragt,
spoedig daarin terug keert, en dat er, om hem dien stand te doen
verlaten , eene vrij aanmerkelijke krachtsaanwending noodig is,
blijkt, wel beschouwd, een even noodzakelijk gevolg van de wet
der inertie te zijn.Wij moeten ons hier evenwel met deze vermelding
vergenoegen, daar eene duidelijke ontwikkeling dezer waarheden
eene met ons bestek onvereenigbare uitvoerigheid zou vereischen.
Juist Uit de wet der inertie leidt men het gevolg af, dat van
grip hetgene men aan mechanischen arbeid verrigt heeft niets ver-
loren kan gaan. Waar een werktuig in beweging wordt gebragt,
ar- verdeelt zich de arbeid der kracht in twee deelen ; het eene brengt
beids-^en last werkelijk in beweging, het andere deel strekt tot het
lies. overwinnen der wrijving. Maar het overwinnen der wrijving is
insgelijks arbeid, en veelal zeer nuttige arbeid, zoo als bij het
trekken van rijtuigen. Wat wij arbeidsverlies noemen, is en blijft
gedane arbeid; voor het beoogde doel is hij verloren,
terwijl hij voor een ander doel zeer nuttig zou kunnen zijn. 't Is
zaak , datgene te verwijderen of te verminderen wat ondoelma-
tigen arbeid veroorzaakt.
Snel- 37. Het hellend vlak van Galilei en de wetten van
het vallen. De arbeiders aan eene hei weten zeer wel, dat
van '
vallen-het heiblok eene des te grootere werking uitoefent, hoe hoo-
'^cha^'"^^* het opgetrokken wordt en hoe lager het dan neervalt;
men. daar zijn gewigt onveranderd blijft, kan het blijkbaar de
grootste werking slechts daardoor verkrijgen , dat bij het vallen
van eene grootere hoogte zijne snelheid toeneemt. Ook hagel-
korrels zouden , zoo zij uit eene hoogte van weinige voeten
neervielen, voor de korenvelden niet die verderfelijke kracht uit-