Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
69
zijne beweging totdat het door inwerking van
eene kracht of een tegenstand daarin verhin-
derd wordt.
Dat ook al wat leeft onderworpen is aan deze wet, die
uit misverstand als eene eigenschap of als een vermogen van seien
levenlooze ligchamen beschouwd en verkeerdelijk t raagheidj^^^JJ^
genoemd heeft, en die veeleer eene ontbrekende eigenschap of de
een onvermogen beteekent, blijkt uit de volgende ondervindin-
® » J O 2cns.
gen. Wanneer eene schuit of een wagen eensklaps ophoudtj
dan neigt het bovenlijf desgenen , die er in zit, zich voorwaarts ^
terwijl het zijne beweging voortzet; ruiters storten over den hals
van het paard, wanneer het in den snellen draf geheel onver-
hoeds gestuit wordt. Hardloopenden kunnen voor eene te
breede sloot, en "snel daarheen glijdende schaatsenrijders
voor eene niet met ijs bedekte plaats niet dan met de grootste
moeite blijven staan; zij nemen het besluit hunne beweging te
veranderen, hunne spierkracht is daartoe menigmaal niet vol-
doende, en zij worden het offer van de wet der inertie. Even
zoo gevaarlijk is het, uit eenen zich snel bewegen-
den wagen te springen; wanneer de voeten van den
persoon, die er afspringt, den grond raken , zet het bovenlijf
zijne beweging in de zelfde rigting als de wagen voort en valt
met de grootste snelheid ter aarde. Bij het harddraven
schieten de paarden verre het doel voorbij , eer hun loop
opgehouden kan worden, en instinctmatig maakt een haas,
die door honden vervolgd wordt, zich de hier behan-
delde waarheid tot zijne redding ten nutte; nadat de windhond
hem een eind wegs vervolgd heeft, verandert hij, die minder
vlug loopt, door eene zijwending de rigting zijner beweging,
laat den hond, die op de wending niet voorbereid is, in de
zelfde rigting verder schieten en wint, terwijl de hond met de
inertie kampt en de rigting van zijnen loop poogt te veranderen,
een niet gering voordeel.
^ *De beschouwing van een overal bekend kinderspeeltuig, den