Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
747
en verhief zich nog bijna 25 ellen; bij het neêrvallen sloeg hij
een bij de branderij behoorend gebouw in en verbrijzelde een bak
van gegoten ijzer in de benedenste verdieping van dit gebouw.
AVaarschijnlijk was het ongeluk door een te lagen waterstand in
den ketel veroorzaakt; het onderste sterk gewelfde gedeelte was
van water ontbloot en gloeijend geworden en had eerst eene
scheur gekregen, waarbij het uitgeworpene water met de bijna
gloeijende plaatsen in aanraking kwam. ,
Het water zet in den ketel steeds een bezinksel af, dat zich jfgtgj.
langzamerhand tot eene steenachtige korst, den zoogenaamden steen,
ketelsteen verhardt, waardoor de warmte van het vuur slechts
zeer moeijelijk heendringen kan. Hierdoor wordt de verwarming
van het water bemoeijelijkt en de bodem van den ketel, waar
het vuur hem raakt, in korten tijd vernield, omdat hij eene veel
hoogere temperatuur aanneemt, dan indien het water hem on-
middellijk aanraakte. Men tracht daarom het ontstaan van dit
bezinksel door kolenpoeder, siroop, aardappelen te verhoeden en
brengt eene opening, het zoogenaamde mangat, die door eene
plaat met schroeven kan gesloten worden, in den bovenwand
des ketels aan, om er te kunnen ingaan en hem te reinigen.
Naar het model van het werktuig van Watt worden niet
slechts de meeste vaststaande stoomwerktuigen voor ^
fabrieken en stoommolens vervaardigd, maar ook de werktuigen schepen,
der stoomschepen. De Noord-Amerikaan Kobert Ful-
ton, die in den jare 1807 het eerste groote stoomschip „Cler-
mont" bouwde, nam daartoe eene door Watt en Bolton ver-
vaardigde machine van twintig paardekrachten. Het stoomwerk-
tuig draait de as der zich aan beide zijden van het vaartuig
bevindende schepraderen, welke van gewone onderslagsraderen
niet zeer onderscheiden zijn en met de onderste schoepen in het
water dompelen; om de hoogte van het werktuig te verminde-
ren, is de balans niet boven, maar onder den stoomcilinder
aangebragt en draait de as der schepraderen door eene kruk met
verbindingsstang. Het is thans algemeen gebruikelijk, aan het
Ë<
!