Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
733
len, die door zijne spankracht den zuiger omhoog zal be-
wegen ; hij werkt hier als bewegende kracht met eene spankracht,
die slechts weinig grooter is dan het gewigt der lucht, die op
den zuiger drukt. Zijne werking bestaat bijna slechts in de
ovenWuning van de drukking der lucht; moet er een ander
werk verrigt worden, dan moest er boven den zuiger eene lucht-
ledige ruimte voortgebragt worden. In den opgegeven toestel
kan men voor 't overige herhaaldelijk bij het afkoelen van den
stoom den zuiger door de drukking der lucht naar beneden la-
ten bewegen en door de spankracht van den stoom weder om-
hoog drijven.
De tweede verbetering, welke "VVatt bij het stoomwerktuig
aanbragt, bestond daarin, dat hij tot het bewegen van den
zuiger niet meer van de drukking der lucht, maar van de span- van den
kracht van den stoom zeiven gebruik maakte. Hij bemerkte dat
bij iederen nedergang van den zuiger door de van boven af in
den stoomcilinder indringende lucht diens temperatuur vermin-
derd werd en daarna door den stoom eerst weder verhoogd moest
worden, die daarbij ten deele drupvormig werd. Om deze ver-
kwisting van stoom te doen ophouden, sloot Watt de bovenste
opening van den stoomcilinder met een luchtdigt deksel en liet de
zuigerstang door eene daarin bevestigde stopbus of pakking-
bus gaan, welke met vettig gehoudene en tegen de zuigerstang
geperste hennip en werk aangevuld wordt en aan den stoom gee-
nen doorgang verleent. Boven den zuiger kwam nu de stoom en
deed hem door zijne spankracht naar beneden gaan, tenvijl
onder hem door verdigting van den stoom eene ledige ruimte
werd voortgebragt. Door deze gewigtige verandering werd liet
werktuig eerst een stoomwerktuig in den vollen zin van het
woord; want terwijl de stoom in het atmosferische werktuig
slechts als een gemakkelijk middel tot voortbrenging eener le-
dige ruimte diende, trad hij in het werktuig van Watt tevens
als bewegende kracht op.
In zijne bekrompene tijdelijke omstandigheden zag Watt zich