Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
727
Pig. 406.
het water door den hals der flesch en vulde ze. Hij bouwde, om
het water, dat zich in eene mijn verzamelde, weg te krijgen,
in 16 9 9 een werktuig, waarin de stoom, in een ketel ont^vdkkeld,
in eene buis stroomde en waarin dus door afkoeling van dezen
eene ledige ruimte werd voortgebragt, in welke het water, door
de drukking der lucht gedreven, opsteeg. Weldra onderging
deze onvolkomen toestel eene wezenlijke verbetering.
Proef h. Om het benedeneinde van een houten stokje snij-Proef van
de men eene vingerbreede groef, omwinde deze met werk of
vlas, dat men met kaarsvet bestreken heeft, en ver-
vaardige zich op zoodanige wijze een zuiger, die
eenigzins juist in eene reageerbuis sluit. In de
reageerbuis, die men, om ze beter te kunnen aan-
vatten , van boven met bindgaren omwinden kan,
brenge men, eer de zuiger ingestoken wordt, eenig
water sterk aan het koken. Hebben de te voor-
schijn komende dampen alle lucht uit de buis ver-
dreven, dan schuive men den zuiger in, verwij-
dere de lamp en koele de buis af, terwijl men ze
met de bevochtigde vingers aanraakt. Terstond zal
de zuiger, als die niet te sterken toch genoeg-
zaam luchtdigt in de buis sluit, dalen. In de buis
bevonden zich namelijk slechts waterdampen, de lucht was
daardoor verdrongen ; worden nu de dampen door afkoeling ver-
digt, dan vormt zich water. Nu geven 1700 kubieke duimen
damp van 100° slechts een kubieken d u i m water, of, met
andere woorden, de waterdamp neemt, zoodra hij verdigt is,
eene ongeveer 1700 maal kleinere ruimte in. Onder den
zuiger ontstaat bij gevolg eene luchtledige ruimte. Maar
van boven drukt op hem het gansche gewigt der lucht, en deze
drukking der dampkringslucht beweegt den
zuiger benedenwaarts. Hoe de zuiger weder opwaarts
bewogen wordt, leert een der volgende proeven, waarvoor men
den toestel dient te bewaren.
cr. nat. 47