Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
708
drongene water verdampt en verbruikt daartoe zoo veel warmte,
dat de van buiten overblijvende en in een daaronder geplaatst
glas neêrvloeijende droppels een verkoelenden drank geven. In
Spanje bewaart men het drinkwater insgelijks in onverglaasde,
poreuze leemen vaten, welke alcarazzas genoemd worden;
men vervaardigt ze in Andalusië van leem, waarbij men keu-
kenzout voegt en dat slechts zwak gebrand wordt; hunne ge-
daante gelijkt op die van vazen, hunne kleur is geelbruin of
rood; het water sijpelt door de waanden en wordt door de ver-
damping , die aan de buitenzijde der vaten onafgebroken plaats
heeft, verscheidene graden afgekoeld. In de laatste jaren zijn
zulke koel flesschen of w^ater koelers ook bij ons in
gebruik gekomen.
Gelijk steeds bij den overgang van een vloeibaar ligchaam
tot deu Inchtvormigen toestand warmte gebonden wordt, zoo
geschiedt het ook bij de verdamping. Daar echter het niet ver-
dampende gedeelte der vloeistof of hare omgeving deze warmte
afgeeft en verliest, zoo heeft het gebonden worden van warmte
bij de verdamping steeds eene afkoeling ten gevolge, die men
met den naam van ver dam pingskou de bestempelt.
Wet: Door i e d e r e V e r d a m ]) i n g w^ O r d t w^ a r m t e
gebonden, of, zoo als men gewoonlijk zegt,
koude opgewekt.
Proef c. Het meest opzienbarend vertoont zich de werking
reiding der verdampingskoude, wanneer daardoor water in ijs veran«
doordc wordt. Men neme eene reageerbuis (of eene
verdam- -p,. oqt . . .
pings- onderaan van een bol voorziene glazen buis), omwinde
ze aan den bodem met watten en giete er eene kleine
hoeveelheid water iu. In het Avater zette men een ijzer-
draad , druppele zwavelether op de watten en bewege,
om de verdamping te bespoedigen, de buis heen en
weer of draaije ze als een roerstok. Door herhaald op-
gieten van ether en voortdurende beweging ontstaat
eene zoo aanmerkelijke verdampingskoude-, dat men
IJebe-