Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
702
daarop de spheroïdisclie gedaante of den dropvorm behouden. Ver-
wijdert men de lamp en laat men den lepel zich afkoelen, dan komt
er een oogenblik, waarop het water plotseling onder sissen ver-
dampt. De proef leert dat eene anders verdampende vloeistof
tegen sterk verhit metaal geene adhaesie ver-
toont en het naauwelijks aanraakt; de aantrekking, welke het
heete metaal op de vloeistof uitoefent, is veel geringer dan haar
zamenhang.
Dc vuur- ^^^ 'l® eigenschap van het water, dat het zich niet aan gloei-
proef. jend metaal hecht en daardoor den overgang der warmte ver-
langzaamt , is de merkwaardige daadzaak te verklaren, dat men
met de bevochtigde hand gloeijend metaal kan aanraken, er ge-
smolten lood over kan gieten, ze met gematigde snelheid door
den vloeijenden straal van gesmolten ijzer kan halen, of zelfs in
de gloeijende metaalmassa indompelen zonder ze te bezeeren,
terwijl men zich aan het minder heete ijzer onfeilbaar zou bran-
den. De aan de hand hangende vochtigheid neemt oogenblikke-
lijk den dampvorm aan en verhindert voor korten tijd den over-
gang der warmte. De geschiedschrijvers der Middeleeuwen maken
gewag van personen, die barrevoets over gloeijende ijzeren sta-
ven liepen, zonder de voeten te verzengen, of zich gloeijende
vloeibare metaalmassa's over de ontbloote armen lieten gieten
of op andere wijze de vuurproef doorgestaan hebben. Doch
deze opgaven had men naderhand vergeten of voor ongeloof-
waardig en fabelachtig verklaard, totdat in den jongsten tijd
B o u t i g n y bij de arbeiders in metaalgieterijen gezien en door
eigene proeven ondervonden had, dat de vuurproef niet alleen
uitvoerbaar, maar ook bij behoorlijke voorzigtigheid eene volko-
men gevaarlooze proef is. Hij verhaalt dat toen hij den met
water bevochtigden vinger een oogenblik in gesmolten lood doop-
te hij het zelfde gevoel had als l)ij het indoopen van bijna
kokend heet water; werd echter de vinger, in plaats van met
water, met spiritus bevochtigd, dan was het gevoel van hitte
veel geringer. Alleen mag, zal de proef niet gevaarlijk zijn, de