Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
662
wanneer men ze te digt bij elkander gelegd heeft en moe-
ten ruimte hebben om zich te kunnen uitzetten; zinkpla-
ten aan daken worden niet aaneen gespijkerd, maar slechts aan
de randen omgebogen en zoo aan elkander gehaakt, opdat zij
zich, zonder te scheuren, kunnen zamentrekken en zonder elk-
ander te verdringen, zouden kunnen uitzetten. Glazen stop-
pen, die te vast zitten, kan men daardoor losmaken, dat men
door wrijven den hals der flesch, die ze omsluit, verwarmt; men
legt er een dikken draad bindgaren om heen, twee personen
vatten de einden van den draad en trekken hem zeer snel heen
en weêr; de hals der flesch wordt warm en uitgezet, zoodat de
nog niet verwarmde stop loslaat. In het conservatoire des
arts et métiers te Parijs heeft men zelfs muren door
verhitten en afkoelen van ijzeren stangen in den loodregten
stand terug gebragt; in eene ruime galerij waren de beide zij-
wanden door het gewigt van het dak uit hunne stelling gedre-
ven , en men had daardoor ijzeren stangen getrokken, die van
groote moerschroeven voorzien waren; maar geene kracht scheen
toereikend om de schroeven zoo sterk aan te trekken dat de mu-
ren hun vroegeren stand weder verkregen. Nu liet Molard de
ijzeren stangen door lampen verhitten en, toen zij zich ten ge-
volge der verwarming verlengden, de schroeven vaster aantrek-
ken ; bij het koud worden trokken de stangen zich zamen en
bragten de wanden weder digter bij elkander en in loodregten
stand. Zoo heeft men ook, toen er in den grooten koepel der Pie-
terskerk te Eome scheuren gekomen waren, en hij uit de
voegen dreigde te wijken, er vijf verhitte ijzeren hoepels om heen
gelegd, bij welker afkoeling de scheui-en zich sloten, en er, toen
later een der hoepels bij den schok eener aardbeving sprong,
nog een zesden hoepel bijgevoegd. Door deze daadzaken is voor
vaste ligchamen bewezen de
Wet, dat door de warmte de ligchamen uit-
gezet worden, maar zich bij het koud
worden zamentrekken.