Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
53
zou het ondoelmatig zijn, zoo de staven los in de spil gestoken waren
en er uit konden vallen; men bevestigt daarom aan de spil een rad
en voorziet zijn omtrek van vastzittende spaken (E en n). Zoo ont-
breekt eveneens aan de windmolens het volledige rad, en in
plaats daarvan zijn aan de spil vier spaken, de molenwieken,
aangebragt; de wind werkt ten deele op grooten afstand van de
spil en brengt derhalve eene aanmerkelijke werking voort.
C. Aan het door de figuur voorgestelde windas van den De
Fig. 31. waterput bevindt zich aan het
einde der spil in plaats van het rad
eenè enkele spaak met een
horizontaal handvatsel, dat met de
hand gedraaid wordt. Eene derge-
lijke van een handvat voorziene spaak
vormt ook de greep van een s 1 ij p-
steen, eene draaimangel
(draairol), van vele handmolens,
en van den sleutel tot het opwinden van groote pen-
dules en torenuurwerken. Eene spaak aan eene spil,
van een handvat voorzien, heet eene kruk. Haar
handvatsel ligt horizontaal, wanneer de spil horizontaal ligt,
gelijk zulks, behalve de aangevoerde krukken, bij die van het
draaiorgel en van den koff ij brander het geval is. Daar-
entegen heeft het handvat een loodregten stand, wanneer de spil
loodregt staat, zoo als aan de koffij molens.
28. Terugblik op de groep van den hefboom. De drie pg
eerste enkelvoudige werktuigen laten zich, § 22, 24, 26, allen «^^te
tot de wetten van den hefboom terug brengen. Terwijl deze al- ^^er^
tijd slechts door kleine ruimten bewogen kan worden, of, tel-cnkel-
kens weder op nieuw nedergedrukt, niet onafgebroken, maar jj'gJ
slechts met tusschenpoozen werken kan, werken katrol en windas werk-
bestendig, in iederen stand, als hefboom; de vaste katrol
vertoont zich als bestendige hefboom met twee gelijke armen,