Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
49
grooteren weg te doorloopen, dan het dubbel van het aantal be-
weegbare katrollen bedraagt. Aan den takel wijst het
dubbele getal der beweegbare katrollen aan,
hoe veel maal de last grooter is dan de raagt,
die hem in evenwigt houdt. Men kan zich de reden van
dit zoo aanmerkelijk verschil tusschen de kracht en den last
gemakkelijk verklaren, door op te merken dat een last van b.v.
zes pond, aan het onderste blok van eenen takel als die in onze
figuur gehangen, gedragen wordt door zes koorden gezamenlijk,
die den last gelijkmatig onderling verdeelen; immers daar zij allen
over schijven loopen en aan elkaar verbonden zijn, kan de eene
niet sterker gespannen zijn dan de andere. Elke der zes koor-
den draagt dus een zesde van den last, of één pond. Wil men
nu die koorden beletten door te schieten, dan heeft men na-
tuurlijk het vrije einde slechts met de kracht van een pond naar
beneden te trekken.
Er zijn nog andere takels in gebruik, zoo als de zoogenaamde
j ij n e n, waar de schijven niet onder elkaar, maar op de zelfde
spil naast elkaar of vóór elkaar in de blokken zitten, en de zoo-
genaamde spaansche takel. De beschrijving der laatste zou
ons hier te ver voeren.
Moet, zoo als er altijd bedoeld wordt, door den takel de Voor-
beweging van den last voortgebragt worden, dan moet, daar
de touwen en de spillen der katrollen zich niet zonder verlies den
van kracht bewegen, de kracht grooter zijn, en de ondervin-
ding leert, dat zij reeds bij een zeer zorgvuldig bewerkten ta-
kel 1 Va pond bedragen moet om 6 pond op te ligten. De kracht
heeft dus een arbeid van 6 x iVe = 7 kilogrammeter te ver-
rigten, als het werktuig slechts 6 pond 1 el hoog opligt en
dus een arbeid van 6 kilogrammeter verrigt. De takel maakt
het mogelijk, wat noch met den hefboom noch met de vaste
katrol geschieden kan, met geringe kracht lasten op vrij aan-
merkelijke hoogten te brengen.
Takels worden onophoudelijk aan boord der schepen ge- Ge-
cr. xat. 4