Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
36
veel heeft men in den weg verloren. Het zelfde verschijnsel ver-
toont zich bij iedere grootte van de kracht en den last, en niet
slechts bij den hefboom, maar wij zullen het bij alle enkelvou-
dige werktuigen leeren kennen. Derhalve geldt als
Gulden regel der werktuigkunde: Zoo veeldoor
een werktuig aan kracht gewonnen
wordt, zoo veel gaat er aan den weg
verloren.
Is de op te heffen last 100 maal zoo groot als de kracht,
dan beweegt het werktuig hem slechts door '/loo van den weg,
dien de kracht doorloopt.
De mechanische arbeid der kracht, welke laatste slechts 0,2
pond bedraagt, is, bij haren weg van 5 duim of 0,05 el ge-
lijk aan 0,05 maal 'A, of 0,01 kilogrammeter. De last van 1
pond maakt zonder hefboom, om hem ter hoogte van I duim
op te tillen, noodig den mechanischen arbeid van 1 maal 0,01
of ook 0,01 kilogrammeter. De arbeid is alzoo, voorondersteld
dat de hefboom gemakkelijk om zijn steunpunt draait,
met den hefboom juist even zoo groot als zonder hefboom.
Aan mechanischen arbeid laat zich niets sparen; alleen laat hij
zich door het werktuig anders inrigten en zoo veranderen,
dat wij hem gemakkelijker kunnen uitvoeren. Een last van 1000
ponden ook maar een duim hoog op te tillen, is een arbeid,
die zonder werktuig in 't geheel niet uitvoerbaar is; door mid-
del van een werktuig echter kunnen wij hem gemakkelijk uit-
voeren, doch er blijft daarbij altijd een arbeid van 1000 x
0,01, dat is tien kilogrammeters te verrigten.
18. Aanwendingen van den hefboom met twee onge-
lijke armen. Het breek ij zer der metselaars, waarmede zij
de steenen der af te breken muren losmaken, is een hefboom
met twee ongelijke armen, wiens steunpunt digt bij den weer-
stand biedenden steen ligt; de punt van het ijzer wordt onder
den steen gedreven en zijn ander einde neergedrukt, terwijl