Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
474
een ander luchtvormig ligchaam ontelbare tusschenruimten, door
welke het heendringen kan. Maar door zijne spankracht (§ 101)
wordt het gedreven om zich zoo ver mogelijk uit te breiden,
en het zet zich wegens de tusschenruimten van het andere gas
met de zelfde spankracht uit alsof dit in 't geheel niet aanwe-
zig was. Zijne verbreiding geschiedt met gelijke spankracht door
het andere gas heen als door eene luchtledige i'uimte, slechts
eenigzins langzamer. Ieder luchtvormig ligchaam vormt dus een
eigen dampkring op zich zelf. Is er in eene kamer geene zuur-
stof, dan is zij voor deze als 't ware luchtledig, en zij dringt
er binnen, weshalve wij overal de dampkringslucht inde zelfde
verhouding uit zuurstof en stikstof gemengd vinden. Met groote
naauwkeurigheid hebben gedane proeven tot de volgende wet
geleid, naar haren ontdekker de w e t v a n Dalton genoemd:
Wet van leder luchtvormig ligchaam verbreidt zich
Dalton, binnen een ander met de zelfde spankracht als
in de luchtledige ruimte. Eene uitzondering daarop
heeft plaats zoodra de luchtvormige ligchamen eene scheikundige
verbinding aangaan. En een gevolg daarvan is dat wij, in plaats
vau eene atmosfeer, die den aardbol omringt, er ten minste
drie moeten onderscheiden: eene zuurstof-atmosfeer,
eene stikstof-atmosfeer en eene wa te r d a m p - a t-
m O sfeer, waar als vierde eene zeer verdunde koolzuur-
atmosfeer bijkomt. Geene van deze stoort zich bij hare uit-
breiding aan de andere en verliest, terwijl zij tusschen de dee-
len der andere heendringt, slechts een weinig van de snelheid
der beweging.
Vorming Koolzuur vormt zich bij de verbranding onzer brandstoffen
en bij iedere ontbinding of verrotting, bij de gisting en
bij het ademen van menschen en dieren. Buitendien dringt
het op vele plaatsen uit spleten van den grond; in vele grot-
ten en dalen, zoo als in de kleine hondsgi'ot, vier mijlen van
Napels, en in het damphol bij Pyrmont, heeft aanhoudend eene
sterke ontwikkeling van koolzuur plaats; het zware gas, dat