Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
414
ren den positiven stroom opnam, met den van het zink ko-
menden veêrkrachtigen di-aad in aanraking gebragt. De positive
stroom treedt derhalve hier, op zijne vroegere ingangsplaats,
xiit en bewerkt eene noordpool, die ten gevolge der halve
omdraaijing voor de noordpool van den staal-magneet ligt. We-
der afgestooten, begeeft zich de electro-magneet naar zijne vorige
plaats, moet ze wegens de hier plaats \indende wisseling der
polen weder verlaten en blijft daarom onafgebroken in eene
draaijende beweging 1). In plaats van den staal-magneet wordt
bij grootere machines insgelijks een electro-magneet aangewend
en door eene bijzondere batterij magnetisch gehouden.
Omstreeks het jaar 1840 werden over de electro-magnetische
beweegkracht, inzonderheid door Jacobi te Petersburg en
Wagner te Frankfort a, d. M., met den levendigsten ijver
proeven genomen. Jacobi bragt het zoo ver, dat hij door eene
electro-magnetische machine eene boot op de Newa deed voort-
drijven. Zij was 26 voet lang en op de wijze der stoomschepen
met schepraderen toegerust; twee batterijen, uit 64 zink-platina-
elementen zamengesteld, waren langs de zijwanden van het vaar-
tuig geplaatst. De machine bestond uit 16 electro-magneten,
van welke de eene helft in den omtrek eener loodregte onbewe-
gelijke schijf aangebragt was, terwijl de andere helft, door
eene beweegbare schijf gedragen, met deze omdraaide door de
ver\visseling harer polen. De boot voer met eene bemanning van
12 man tegen stroom en wind verscheidene uren lang. De
kracht, waarmede de machine werkte, kwam eene paardekracht
nabij.
1) Een hoofdvereischte is hierbij, dat de veêren juist op het zelf'
de oogenblik van den eenen op den anderen halven rtng overgaan,
waarop zich de polen des electro-magneets vóór die des staal-mag-
neets bevinden. In de teekening kon de daartoe noodige stand des
commutators niet juist worden voorgesteld, omdat dan de afschei-
ding tusschen zijne beide helften onzigtbaar zou geworden zijn.
Ln.