Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
295
gewreven ligchaam gebruikt; een schijfle papier ontving zijne
eleetrieiteit van eene pijp lak en werd afgestooten, als het zelfde
gewrevene ligchaam, de pijp lak, er weder bijgebragt werd. Ge-
heel tegenovergestelde verschijnselen vertoonen zich, wanneer
men ze bij vele andere gewrevene ligchamen, bijv. eene gla-
zen buis brengt.
Proef In de kurk op eene wijnflesch wordt een ijzer-
draad gestoken, dat eerst loodregt in de hoogte leidt en dan
zijwaarts omgebogen is. Aan het einde van het draad hange men
aan een isolerenden zijden draad een bolletje of proefblaadje, dat,
als het loodregt neerhangt, iets meer dan eene handbreed van
de flesch venvijderd kan blijven. Dan neme men, om ze door
\vrijven te electriseren, eene p ij p lak en een
Fig. 174. / , . T
glazen cilinder, waartoe een lang lam])en-
glas het best, eene reageerbuis van twaalf duim
iets minder geschikt is. Reinigt men dezen zorg-
vuldig en wrijft hem met een wollen lap ster-
ker en langer dan men gewoon is lak te wrij-
ven, dan wordt het bolletje daardoor eerst
aangetrokken en daarna, zoo als te verwachten
was , afgestooten. Het bolletje kome daarbij met
geen ander ligchaam in aanraking, maar be-
houde de eleetrieiteit, die er door het glas aan
medegedeeld is. Brengt men er nu de gewrevene pijp lak bij,
dan wordt het bolletje, in plaats van afgestpoten te worden,
door de eleetrieiteit van het lak aangetrokken.
Proef b. Men neme nog een tweede bolletje of proef-
blaadje aan een zijden draad en deele aan het eene, dat aan
het ijzerdraad hangt, de eleetrieiteit van het glas, aan het an-
(lere, dat men met de hand vasthoudt, die van het lak mede.
De twee bolletjes zullen elkander aantrekken.
Uit deze, het eerst door den heer Du Fay genomene proe-
ven blijkt, dat er twee electriciteiten zijn. Men heeft
de eene glas eleetrieiteit of positive, Namen