Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
280
het lak vast; trekt men het los, dan wordt het op nieuw aan-
getrokken. Allengs worden deze verschijnselen zwakker en hou-
den eindelijk geheel op; om ze weder te voorschijn te roepen,
moet de pijp lak nogmaals gewreven worden.
Door w r ij V e n wordt dus in het lak eene aantrekkende
kracht opgewekt. De ouden kenden deze kracht slechts aan den
barnsteen, die in de grieksche taal elektron heette. Men be-
stempelde daarom deze aantrekkingskracht van den gewreven
barnsteen met den naam van eleetrieiteit, en een ligchaam,
dat door wrijven deze aantrekkingskracht verkregen heeft, noemt
men een electrisch of geëlectriseerd ligchaam. Zulk een lig-
chaam trekt alle kleine en ligte voorwerpen aan, onverschillig
uit welke stof zij bestaan; bijzonder geschikt zijn kleine bol-
letjes , met een scherp mes gesneden uit vlierpit, dat men zich
in den tijd van den herfst moet verschaffen.
154. Aantrekking van een geëlectriseerd door een
niet geëlectriseerd ligchaam. Lak en barnsteen zijn niet
de eenige ligchamen, die door wrijving electrisch worden; ook
glas, zwavel, hars, papier verkrijgen op deze wijze sterke elec-
trische kracht, en bij behoorlijke behandeling kan men alle
ligchamen zonder uitzondering door wrijven electriseren.
Proef. Eene strook s c h r ij f p a p i e r, omtrent twee duim
breed en ruim een palm lang, worde sterk venvarmd door ze
op de heet gestookte kagchel te leggen of boven eene kaars of
eene lamp voorzigtig heen en weêr te bewegen. Daarop legge
men ze op de tafel, houde het eene einde der strook met de
linker hand vast en wrijve ze met een stuk gomelastiek,
zoo als de teekenaars tot het iiitwrijven van het gebrekkige werk
gebruiken. Nadat men verscheidene malen met de gomelastiek
over de strook papier in hare lengte heeft heen gestreken, zal
zij op het tafelblad, vooral indien dit van ongepolitoerd en on-
gewast hout is en ook niet met wasdoek bedekt, tamelijk vast
zitten. Trekt men het papier los en houdt het bij den wand, dan