Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
10
rollende verandert zij dien geheel en al, en de speld, benevens
het zwaartepunt, neemt de laagst mogelijke plaats in. Zoo laat
zich ook een ei of eene citroen op een harer sterk gebogene
einden in evenwigt brengen; maar dit evenwigt is wegens de
hooge ligging van het zwaartepunt zoo onzeker, dat zij bij den
geringsten stoot van ter zijde haren stand verlaat en er niet
weder in terug keert. Een ligchaam bevindt zich in
een onzeker of wankelbaar evenwigt, wanneer
het zoo ondersteund is, dat zijn zwaartepunt
wel juist boven het steunpunt gelegen is, maar
bij elke aan het ligchaam gegevene beweging
een lageren stand aannemen moet.
Zeker I*roef b. Men plaatse de schijf met haren rand zoo op
even- Fig. 8. de tafel, dat de speld, en dus het zwaartepunt,
^^^^ .^ÜÈk ^^ laagst mogelijke plaats inneemt.
Stoot men nu boven tegen het ronde vlak,
dan bewerkt men dat het zwaartepunt zich
naar boven beweegt of klimt. Maar door
de zwaartekracht der aarde aangetrokken, zoekt het in zijn
vroegeren stand terug te keeren, en de schijf schommelt zoo
lang heen en weer tot het zwaartepunt zijn laagsten stand weder
heeft ingenomen. Het zelfde verschijnsel nemen wij waar bij
wiegen en hobbelpaarden, bij eene kom en een gebo-
gen hakmes, ook bij een horologie, dat met het glas op de
tafel ligt. Daar deze in een of twee punten ondersteunde lig-
chamen niet ligt omvallen, zoo is hun evenwigt onwankelbaar.
Een ligchaam bevindt zich in onwankelbaar of
standvastig evenwigt, wanneer het zoo onder-
steund is, dat bij eene ontstaande beweging zijn
zwaartepunt r ij zen moet.
Onver- Proef c. Neemt men de speld uit het schijfje kurk, dan
schilligiigt ]iet z\vaartepunt in het midden van het schijije. Met den
even- ••
Avigt. ronden kant op eene volkomen waterpasse tafel geplaatst, blijft
het in iederen stand in rust. Wordt het van ter zijde aan ge-