Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
237
voering verkrijgen de kleppen eene meer zamengestelde inrig-
ting.
124. Overzigt der proeven met de luchtpomp, proeven
1) De drukking der dampkringslueht wordt door de vol- met de
gende proeven bewezen: De klok zit vast op de plaat, zoodra po^p'
de lucht onder haar verdund is. Eene blaas, die van boven op
een hollen cilinder, op de plaat geplaatst, is vastgebonden,
wordt na eenige slagen met den zuiger binnenwaarts gedrukt
en barst eindelijk. In den zoogenaamden verklikker, een korten,
onder de klok geplaatsten barometer, gaat het kwik in den
gesloten arm bijna geheel naar beneden.
Fig. 129. h. Twee op elkander passende halve boUen
van metaal, de Maagdenburger halve bol-
len, worden door de drukking der lucht zoo
vast tegen elkander gedrukt, zoodra de
lucht daarin sterk verdund is, dat zij, als
zij omstreeks 1 palm middellijn hebben, meer dan 70 ponden
kunnen dragen zonder uit elkaar gerukt te worden, en dat op
den rijksdag te Regensburg, wair Otto van Guerike (1654)
met eene luchtpomp voor de vergaderde vorsten proeven ver-
rigtte , zestien paarden niet in staat waren, twee grootere halve
bollen van elkander los te rukken. 2) De zwaarte der lucht
wordt daardoor bewezen, dat een glazen bol, waar lucht uit-
gepompt is , minder weegt dan te voren. 3) De spankracht
der lucht wordt aangetoond door eene kleine , weinig lucht be-
vattende blaas, die zich onder de klok uitzet, en door eene
Heronsfontein, waaruit door de zich daarin uitzettende lucht
het water gedreven wordt. 4) Alle ligchamen, eene veder en
een stuk lood, vallen in eene hooge , bijna luchtledig gemaakte
buis genoegzaam even snel, omdat de tegenstand der
lucht daarin aanmerkelijk verminderd is. 5) De tegenstand ,
dien de drukking der lucht aan het koken biedt, wordt door