Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
drukken; breekbare waren leggen wij bij het inpakken
nooit onder zwaardere, door welke zij verbrijzeld zouden kunnen
worden, en aan kussens of rustbedden nemen wij waar, hoe
zij door daarop gelegde voorwerpen ingedrukt worden. De last-
drager voelt het gewigt van zijnen last, en menig koopman
is gewoon het gewigt der te koopen waar voorloopig ongeveer
te schatten , door op de drukking te letten, die zij op zijne hand
uitoefent.
Gewig- Wanneer wij het gewigt van een ligchaam n a a u w k e u r i g e r
willen bepalen, bedienen wij ons van eene balans en mer-
ken op hoe vele stukken metaal van bekend gewigt juist de
zelfde werking voortbrengen, als de drukking van het te wegen
ligchaam. Eragten 6 stukken van een pond eene gelijke werking
voort, dan zal zijn gewigt 6 pond bedragen. De metalen stuk-
ken van bepaald gewigt, welke dienen om het gewigt van andere
ligchamen te vinden , noemt men, zoo als bekend is, g e w i g t e n.
Bij het vaststellen van deze heeft men zich naar het gewigt des
waters gerigt. Stelt men zich namelijk een vierhoekig bakje voor,
dat van binnen naauwkeurig eene palm hoog en even zoo breed
en lang is, dan omvat het eene ruimte, die men eene kubieke
palm noemt; stelt men zich dit bakje voor met zuiver water
gevuld, dat zich op eenen bepaalden warmtegraad, ongeveer
40® naar de schaal van Fahrenheit, bevindt, dan weegt dit water
een ned. pond 1). Dit ned. pond wordt, gelijk ieder weet.
1) Het zij mij vergund hier te waarschuwen tegen de wijze, waarop
vele onderwijzers de algemeen gebruikelijke en ook hier gevolgde
voorstelling van den zamenhang tusschen de lengtemaat en het gewigt
bij mondelinge voordragt aanwenden. Zij maken de voorstelling voor
hunne leerlingen tot werkelijkheid en zeggen: men heeft een bakje
genomen, etc. Dit is niet alleen historisch onwaar, maar bovendien
eene onmogelijkheid. Met alle hulpmiddelen der werktuigkunde is het
niet mogelijk een kubieken bak van gegeven afmeting te vervaardigen,
züó, dat men van zijnen inhoud op een duizendste na zeker kan zijn.
Ln.