Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
321.
kleine buis omhoog. Thans is de afgeslotene luchtmassa
reeds eenigzins uitgezet en verdund; desniettemin trekke men
den zuiger verder op; de reeds verdunde lucht breidt zich, ter-
wijl zij den cilinder opheft, nog verder uit en toont, dat zelfs
verdunde lucht nog de neiging bezit om zich
uit te zetten.
Span- Het streven der lucht om zich steeds meer uit te zetten en
kracM dcr^ene grootere ruimte in te nemen, noemt men hare spankracht
of uitzetbaarheid. Zij toont deze, zoo als de volgende proeven
leeren, gelijk eene veêr, wanneer zij zamen gedrukt is; doch
niet enkel dan, maar zij behoudt ze altijd, al is ze ook nog
zoozeer verdund. Toen derhalve Otto van Guerike, bur-
gemeester te Maagdenburg, uit een dal eene fl e s c h , Avelke niet
zamengedrukte dampkringslucht bevatte, en met eene kraan ge-
sloten was, mede naar den top van een berg nam, stroomde,
bij het openen der kraan, de lucht, daar hare uitzetting door
de dunnere lucht op den berg minder verhinderd werd, ten
deele uit de flesch met hoorbaar sissen.
DE SPANKRACHT VAN VERDIGTE LUCHT.
Grootere
span- 102. Toeneming der spankracht bij toenemende ver-
'"rdJ/tr'ii^-S «ie-
lucht. Proef. Meu vervaardige zich op de wijze, als voor de voor-
gaande proef is opgegeven, een zuiger, late dien met boomolie
Fig 104. doortrekken; in eene reageerbuis, in welke de zui-
ger past, giete men een weinig olie, schuive den
zuiger er van boven in cn keere den geheelen toe-
stel om. Terwijl men de buis met de eene hand vast
houdt, schuift men den zuiger, die uit hoofde van
de olie, welke er zich boven bevindt, luchtdigt
sluit, opwaarts. Daardoor wordt de lucht in de buis
in eene kleinere ruimte zamengedrukt en verdigt en
zij drijft den zuiger weder beneden-